Category Archives: ασυναρτησίες

ποταμάκι

Σήμερα στη βόλτα του σκύλου, φωτογραφίες πεταμένες στα σκουπίδια.

37961324_2294506440576234_6274932148415758336_n

1. Κάποιοι μετακόμισαν. Στο καινούριο σπίτι, αφημένα ένα σωρό πράγματα απ’ τους παλιούς ενοικιαστές, ποιος ξέρει γιατί. Λένε στο παιδί τους κατέβασέ τα στα σκουπίδια. Βαριέται αλλά τα κατεβάζει σιγά σιγά. Τελευταίες μένουν καμιά ντουζίνα φωτογραφίες. Πατάει ν’ ανοίξει ο κάδος, αλλά καθώς τις σηκώνει στον αέρα, κάπου πέφτει το μάτι του. Ομαδικές πόζες, πάσχα, μια κοντινή από κάποιο γλέντι σε μπουζούκια, μια όμορφη γυναίκα άλλης εποχής. Δεν του πάει καρδιά να τις πετάξει, αλλά φοβάται και να τις κρατήσει. Θα ‘ταν περίεργο και δεν έχει επιχείρημα να πει στους μεγάλους. Ίσως δεν μπορεί να τις κρατήσει, αλλά σίγουρα δεν μπορεί να τις αφήσει να χαθούν ανάμεσα σε αποφάγια, άδεια κουτιά πίτσας και μισάνοιχτες μαύρες σακούλες. Τις ακουμπάει στο πεζοδρόμιο κι επιστρέφει σπίτι να κολλήσει τους φίλους του στον τοίχο με μπλου τακ. Ασυναίσθητα χρησιμοποιεί μεγάλη ποσότητα μπλου τακ και πιέζει με αχρείαστα μεγάλη δύναμη τις φωτογραφίες στον τοίχο.

2. Κάποιος πέθανε και κάποιος προσπαθεί να αποχωριστεί τις μνήμες. Να μην τα βλέπω και βυθίζομαι ολοένα και βαθύτερα σ’ αυτό το παρελθόν που είναι αδύνατο πια να συζητηθεί παρέα, να γίνει ιστορία που λες γύρω απ’ το κοινό τραπέζι και γελάς ξανά και ξανά με το ίδιο παμπάλαιο αστείο. Να ξεχάσω για ν’ αναπνεύσω το χρόνο που τώρα αφαιρείται αναδρομικά.

3. Κάποιος κάνει μια καινούρια αρχή. Κέρδισε το τζόκερ ή παραιτήθηκε ή κουνήθηκαν απλά οι εσωτερικές τεκτονικές πλάκες. Δεν προσπαθεί να ξεχάσει, γιορτάζει, κοιτάζει μόνο μπροστά. Το παρελθόν είναι το βάρος που τον κρατούσε καθηλωμένο, τώρα όμως είναι ελαφρύς, ελαφρύς σαν πουλί κι όχι σαν φτερό (που έλεγε κι ο άλλος).

4. Δίπλα στο μικρό πάκο με τις φωτογραφίες είναι μια τσάντα. Κλάπηκε στην οδό τάδε το απόγευμα της τάδε ημερομηνίας. Η τσάντα περιείχε πορτοφόλι, κλειδιά, κινητό, ένα μικρό σημειωματάριο, ένα μπουκαλάκι νερό και τις φωτογραφίες. Η ιδιοκτήτρια τις βρήκε σε ένα κουτί και πήγαινε να τις δείξει στην αδερφή, στον πατέρα, κάτι φίλους της. Απλά ενθύμια που νομίσανε χαμένα ή η θεία Μαίρη μια φορά κοριτσάκι, υπήρξε όντως, το περίμενε κανείς; ή κάποιο πολύτιμο εύρημα – ο μπαμπάς που η πιο ευτυχισμένη του στιγμή ήταν η κυριακή του πάσχα. Την ώρα που της πήραν την τσάντα, σκεφτόταν έχουμε ζήσει, κι αν έχουμε ζήσει, ε και ψιλοχαμογελούσε. Ο κλέφτης πήρε ό,τι ήθελε απ’ την τσάντα και την παράτησε μαζί με το άχρηστο περιεχόμενο δίπλα σ’ ένα κάδο. Η πασχαλιάτικη φωτογραφία του φάνηκε οικεία, αλλά όλες οι αντίστοιχες φωτογραφίες μοιάζουν.

cl_lis

Το στιγμιότυπο από μια συνέντευξη της Λισπέκτορ που βρήκα στο φμπ τοίχο του Σ.Γ.

[Για κάποιο λόγο σήμερα μου ξανάρθε στο μυαλό αυτή η συνέντευξη και ο τρόπος που η Λισπέκτορ μιλάει, οι παύσεις, η ειλικρίνειά της που δημιουργεί σχεδόν δυσφορία.]

Περπατάω τους ίδιους δρόμους τρεις μέρες τώρα πηγαίνοντας πέρα δώθε με τον σκύλο. Οι φωτογραφίες είναι ακριβώς εκεί, στο ίδιο σημείο. Τις έχουν δει φαντάζομαι πολλοί άνθρωποι, αλλά κανείς δεν είπε να τις πάρει από εκεί, είτε για να τις πετάξει στον κάδο, είτε για οποιοδήποτε άλλο λόγο. Περπατάς και καθώς κοιτάς και ξανακοιτάς, το πρωί, το απόγευμα, το επόμενο πρωί τις ίδιες εικόνες – μια γυναίκα καλοχτενισμένη σε νυχτερινό κέντρο, ένας άντρας ποζάρει καθώς γυρίζει το αρνί, μια παλιότερη ομαδική πόζα – δημιουργείται μια αίσθηση αμηχανίας, κάτι λίγο ανεξήγητο. Δεν δικαιούμαι να τις πετάξω, καλά καλά δεν δικαιούμαι να τις ερμηνεύσω. Οι άνθρωποι της γειτονιάς περνούν και ξαναπερνούν και απλά στο σημείο γίνονται κάπως πιο προσεχτικοί, να μην τις πατήσουν, να ρίξουν και μια λοξή ματιά (αλλά να μην καρφωθούν κιόλας μένοντας για ώρα στο σημείο – πολύ περισσότερο να μην τις σηκώσουν, να μην τις κρατήσουν στα χέρια τους). Το παρελθόν ζυγίζει κάτι τόνους μερικές φορές και εντωμεταξύ χθες πέρασαν και οι υπάλληλοι καθαριότητας. Τίποτα δεν άλλαξε. Ποιος βάζει τα χέρια του να σηκώσει κάτι τόσο βαρύ κι ανεξιχνίαστο;

Άσε που 5. μπορεί κάποιος να μετάνιωσε για εκείνα τα λεπτά θυμού που οδήγησαν σ’ αυτή την ενέργεια. Καμιά φορά, σκέψη στη σκέψη, κουβέντα στην κουβέντα, το μυαλό γίνεται κατσαρόλα που βράζει, όλο βράζει, μέχρι που το νερό χύνεται απ’ έξω. Και κατεβάζεις ό,τι αναμνηστικό βρίσκεις μπροστά σου και τους δίνεις μια να πάνε στο διάολο κι αυτά κι ακόμη περισσότερα. Αλλά μερικές φορές οι άνθρωποι μετανιώνουν. Μπορεί λοιπόν κάποιο πρωί να δούμε να τρέχει κάποιος άγνωστος (ή ακόμη χειρότερα ένας γείτονας) απ’ τη γωνία, να έρχεται με φόρα και να γονατίζει δίπλα στον κάδο. Κι όπως κάποτε η Annette Bening στο American Beauty αγκάλιασε εκείνα τα πουκάμισα, έτσι και τώρα αυτή η άγνωστη φιγούρα θα κρατάει στα χέρια τις φωτογραφίες με ανακούφιση που ‘ναι ακόμη εκεί. Ίσως και να κλαίει λίγο.

Με αυτό το ενδεχόμενο να κρέμεται πάνω απ’ τα κεφάλια μας, δημοτικοί υπάλληλοι και κάτοικοι, δεν κάναμε τίποτα τρεις μέρες τώρα. Οι φωτογραφίες δεν είχαν κουνηθεί χιλιοστό.

Και τώρα Κυριακή μεσημέρι είναι όλοι κολλημένοι στο τζάμι της μπαλκονόπορτας και καθώς βρέχει, βλέπουν το νερό που κατεβάζει ο δρόμος σιγά σιγά να αυξάνεται, να αυξάνεται λίγο ακόμη, μέχρι που καβαλάει ελαφρά το χαμηλό έτσι κι αλλιώς πεζοδρόμιο και γίνεται μικρό ποταμάκι. Μικρό, πολύ μικρό, αλλά ικανό να παρασύρει σκουπιδάκια, φύλλα και άλλα μικροπράγματα που βρίσκονται στο πεζοδρόμιο. Μικρό, πολύ μικρό ποταμάκι, αλλά ικανό να σηκώσει και να πάρει μακριά το βάρος που τόσοι και τόσοι διστάσαμε να πάρουμε στα χέρια μας.

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under ασυναρτησίες

όλη μέρα

Στο κατάστρωμα της μεγάλης φυγής ξεκινάω στραβά. Έχω τσιμπήσει με αυτό το βιβλίο που έχω δει να κυκλοφορεί αρκετά, δεξιά αριστερά στα σόσιαλ μίντια, και το ανοίγω, ενώ ο Πειραιάς είναι ήδη μία ώρα πίσω μας. Το “μουνάκι χθες και σήμερα” μου φαίνεται κακό, σχεδόν προβληματικό, η δε εισαγωγή που αναφέρεται στα ελληνικά χρόνια της κρίσης αντέχεται με δυσκολία. Πάντα δημιουργείται μια δυσφορία, όταν βάζουμε διάφορους διάσημους πολιτικούς στοχαστές που ζουν κάπου μακριά, να μας αναλύσουν τι έγινε την τελευταία δεκαετία στην Ελλάδα. Νομίζω πως ακούω μόνο κοινοτοπίες ή ανακρίβειες, τα εγκωμιαστικά ή ενθαρρυντικά λόγια με εκνευρίζουν κι έπειτα προς τι όλη αυτή η ανάγκη να μας πει κάποιος τι συμβαίνει εδώ πέρα. Λες και δεν πέρασε από πάνω μας η τελευταία δεκαετία. Γκρινιάζω από μέσα μου, ενώ θα έπρεπε να κοιμάμαι στο κατάστρωμα. Σκέφτομαι ότι ίσως ακόμη δεν είμαι σε διάθεση, ίσως ακόμη αναπνέω το ζεστό, αποπνιχτικό αέρα της Αθήνας του Ιουλίου, ίσως φταίει κάτι άλλο, κάτι που δεν μπορώ να αντιληφθώ τώρα. Αλλά και πάλι είναι ένα βιβλίο που τιτλοφορείται “το μουνάκι χθες και σήμερα” και το μουνάκι κυρίως απουσιάζει. Ύστερα, όταν εμφανίζεται το μουνάκι, εμφανίζεται (και) για να καταγγελθεί ο “αστυνομικός φεμινισμός”. Μ’ αυτά και μ’ αυτά το βιβλίο μ’ έχει χάσει, διαβάζω πυρετωδώς μόνο για να το τελειώσω πριν φτάσουμε.

Λίγο πριν φύγω διάβαζα ένα άρθρο για τον Baldwin που έλεγε “In place of America’s longstanding myths about what a man should be, he calls for a new vision of identity, not constructed by fear of the Other or violent hierarchies, but by reciprocity,complexity, border crossing, and becoming”. (αναφερόταν σ’ αυτό του το κείμενο στο playboy). Μετανιώνω φοβερά που τελευταία στιγμή άφησα το “φώναξέ το στα βουνά”. Η επιλογή των καλοκαιρινών βιβλίων είναι ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα, που δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με ελαφρότητα.  

Δεν το βάζω κάτω, δεν είμαι τέτοιος τύπος. Είμαι δηλαδή, αλλά εντάξει. Διαβάζω το «ένα κάποιος τέλος» του Μπαρνς, και αυτό κυλάει σαν δροσερό νεράκι, μόνο που δε μ’ αρέσει το τέλος, σαν να υποκύψαμε ξαφνικά στις προτροπές παραγωγού και σεναριογράφου. Μετά έρχεται η περσινή αρραβωνιαστικιά από εκδόσεις Σιγαρέττα. Γίνεται μέσα μου μια σύνδεση – ο Μάρκος της Ζατέλη και ο Μάρκος της Πλάτωνος – φταίει κι ότι πια είμαι μακριά από την Αθήνα, βλέπω τη μέρα μόνο θάλασσα κι ορίζοντα και το βράδυ μόνο έναν γεμάτο άγνωστα φωτάκια ουράνιο θόλο. Ξαφνικά θέλω να γνωρίσω έναν Μάρκο, να έρχεται τα Σάββατα για καφέ με την υπόλοιπη παρέα και να λέμε ιστορίες, απ’ αυτές που ισορροπούν μεταξύ ελαφριάς θλίψης, ήρεμων υπαινιγμών και εντελώς αγαπητικής διάθεσης. Ξαφνικά σκέφτομαι ότι λογικά όλοι οι Μάρκοι αυτού του τόπου πρέπει να είναι υπέροχοι τύποι και ότι η Χ. είχε κάποτε όντως έναν γάτο που τον έλεγαν Μάρκο. Από που πήρε το όνομά του, να μια ερώτηση και γιατί τον θυμάμαι μόνο τόσο αόριστα (ή και καθόλου);

*

Τότε κατάλαβα πως, κατά κάποιο τρόπο, το να ζεις είναι μια μεγάλη καλοσύνη προς τους άλλους. Αρκεί να ζεις, κι αυτό από μόνο του καταλήγει στη μεγάλη καλοσύνη. Όποιος ζει ολοκληρωτικά ζει για τους άλλους, όποιος ζει τη δική του ευρύτητα κάνει μια προσφορά, ακόμη και αν η ζωή του περνά μέσα από την έλλειψη επικοινωνίας ενός κελιού. Το να ζεις είναι μια προσφορά τόσο μεγάλη που χιλιάδες άνθρωποι επωφελούνται από κάθε βιωμένη ζωή.

Κλαρίσε Λισπέκτορ

*

37652716_2283772398316305_1882719319591223296_n

Το λεωφορείο πηγαίνει αγκομαχώντας παίζοντας δυνατά τη μια μοντερνα νησιωτικα και την άλλη μελισσες. Το ένα είναι χειρότερο απ’ το άλλο, αλλά σε αυτή τη συνθήκη μπορείς να δεχτείς τα πάντα και μάλιστα ν’ ανακαλύψεις και εντός τους μια μικρή ιδιόμορφη φλογίτσα που μπορεί να μεσολαβήσει ευχαρίστως στο διάλογο ανάμεσα σε σένα και στον κόσμο. Ένα απαίσιο βιολί με μπιτ είναι τώρα ικανό να σηκώσει το βάρος όλης της μουσικής και να δικαιωθεί. Τα πάντα είναι συνθήκες, συγκυρίες, συμφραζόμενα. Σε αυτό το τοπίο, στις ανηφοροκατηφόρες από Καλοταρίτισσα μέχρι Μερσίνη, το λεωφορείο προσφέρει ένα τρυφερό βλέμμα στα μυστήρια του εαυτού και στο μέλλον των πραγμάτων. Εντωμεταξύ, δεν είναι ψέμα ούτε ψευδαίσθηση, τα φώτα στην οροφή του λεωφορείου παίζουν, αλλάζουν χρώματα, είναι ζωντανά και απίστευτα. Πού βαδίζουμε όλοι εμείς οι επιβάτες, ψηλαφιστά και αγχωμένα, πνιγμένοι στις λεπτομέρειες ενός κόσμου που αιωνίως ζητάει εκβιαστικά μια ρύθμιση, μια τακτοποίηση, μια διεκπεραίωση, μια απόφασή μας – ενώ εμείς φανερά περί άλλων τυρβάζουμε. Εδώ και τώρα, καθετί το οριστικό είναι ψεύτικο, καθετί το επιτακτικό είναι αδιάφορο.

Και απόψε τη νύχτα κάτω απ’ τον έναστρο ουρανό, ο corona borealis, ο βόρειος στέφανος θα είναι εκεί και θα μας κοιτάζει ακριβώς πάνω απ’ το κεφάλι μας. Η Μπέλλου από μέσα μου ψιθυρίζει δυνατά στον ουρανό που κάναμε ταβάνι / δε βλέπουμε τις νύχτες ξαστεριά. Και το λεωφορείο συνεχίζει να αγκομαχεί. Τίποτα δεν τρέχει, ούτε το όχημα, ούτε η άσφαλτος, ούτε το τοπίο. Στην καλύτερη σερνόμαστε πάνω κάτω και τα φώτα ακόμη παίζουν – ένα homage στη στιγμή που εμείς είμαστε απλοί επιβάτες μιας διαδρομής και τίποτα παραπάνω. Τίποτα παραπάνω από μια στιγμή παραδομού, που; οπουδήποτε του ήρθε καθενός στο κεφάλι.

*

Στο κατάστρωμα της επιστροφής, μια παρέα, μάλλον μπήκαν Νάξο ή ίσως Πάρο. Όλοι κοιμούνται, παντού πτώματα, σλιπιν μπαγκ, καρέκλες ενωμένες. Τριγυρίζω και ακούω την παρέα. Πάει να πει την περιγραφή της αλλά του φαίνεται αδύνατο να περιγράψει μια φιγούρα μη ταξινομήσιμη και πετάει απλά λέξεις. Χέρια, δάχτυλα, μαλλιά. Κι όλα τους σκούρα. Αυτοί εξοργίζονται. Εχουμε μάτια και βλέπουμε, έχουμε φαντασία και θα δούμε, πες μας την περιγραφή της. Δεν ξέρω τι λέξεις να πω γι’ αυτήν. Δεν μπορώ να δώσω ένα σύνολο, είναι όλα σκόρπια, επιμένει, κι ένα βράδυ, που ‘χε μάλλον δροσιά θυμάμαι κάτι κάλτσες σκούρες κι αυτές. Οι άλλοι δεν ικανοποιούνται, τον πιέζουν. Σιγά σιγά απομακρύνομαι απ’ τη συνεχιζόμενη ανάκριση. Είναι τρία άτομα που διψάνε για τι; ν’ ακούσουν πως ακριβώς είναι αυτή που είδε ο φίλος τους; Ή να πάθουν το ίδιο πάθημα με αυτόν; Είναι τρία άτομα, έχουν ουσιαστικά περικυκλώσει έναν τέταρτο και τον πιέζουν να μάθουν, να πάθουν. Τον πιέζουν να χάσουν κι αυτοί τις λέξεις τους. Βαρέθηκαν τις εύκολες περιγραφές. Θέλουν μια φιγούρα, ανίκανη να τυποποιηθεί απ’ την θερινή κάψα. Δείξε μας αυτή που δεν μπορεί ν’ αναφερθεί ούτε εν συντομία ούτε αναλυτικά.

37702692_2283776851649193_190433008749117440_n

*

Επιστροφή στην Αθήνα. Φιδάκια στα μπαλκόνια και μπλουζάκια κολλημένα απ’ τον ιδρώτα. Αυτός ο ιδιαίτερος πονοκέφαλος μετά από ώρες στο air condition. Κάποιες παραπάνω θέσεις παρκινγκ στη γειτονιά. Στο κέντρο τουρίστες λιώνουν μεσημεριάτικα βλέποντας ποιος ξέρει τι. Εντωμεταξύ, πάντα υποτιμώ το γεγονός ότι το αλκοόλ βαραίνει διαφορετικά με αυτή τη ζέστη.

Περνάω έξω από ένα μαγαζί. Απ’ έξω κολλημένο μπανεράκι διαφήμιση. Ψήνουμε όλη μέρα. Η χαρά του φρέσκου προϊόντος, η αμεσότητα της κατανάλωσης αυτού που μόλις παράχθηκε, σήμερα, τώρα, πέντε λεπτά πριν. Γλιτώσαμε τις χθεσινές τυρόπιτες, αλλά το σλογκανάκι λέει πολλές αλήθειες. Ψήνουμε όλη μέρα. Όλη μέρα. Συνέχεια. Όλη την ώρα ψηνουμε. Το βενζινάδικο στην Αμφιθέας δεν κλείνει ποτέ, το καινούριο μίνι μάρκετ στη γειτονιά δεν κλείνει ποτέ, το μαγαζάκι με τους καφέδες και τα σάντουιτς δεν κλείνει ποτέ. Η μισή Αθήνα δουλεύει όλη μέρα κι όλη νύχτα για να μη μας λείψει τίποτα. Όλα να ‘ναι φρέσκα, σημερινά, καινούρια. Ένα νέο εργοστάσιο χωρίς φουγάρα και ψηλούς τοίχους έχει διαχυθεί σε όλη την πόλη και είμαστε οι ακούραστοι, χαμογελαστοί, εξυπηρετικοί εργάτες του. Πίτσα στις 5 τα ξημερώματα, φρέντο εσπρέσο στις 2 τη νύχτα, βενζίνη στις 3, πατατάκια στις 4, πλύσιμο αμαξιού στις 4:15. Αυτή η πόλη δεν κοιμάται ποτέ. Ψήνει όλη μέρα, παράγει, εντατικοποιεί, βρίσκεται σε έναν αχαλίνωτο οργασμό δημιουργικότητας.

3 Σχόλια

Filed under ασυναρτησίες

μεγάλοι δρόμοι

Βρέθηκα στην Πολωνία σε εθνική γιορτή. 3 Μαΐου ήταν constitution day. Δεν έψαξα ποτέ τι ακριβώς είναι αυτό, ή και να έψαξα τέλος πάντων στο wikipedia, το ξέχασα αμέσως. Οπότε το πρωί της περασμένης Πέμπτης βρέθηκα σε ένα από τα πιο τουριστικά σημεία της Κρακοβίας, να αράζω οκλαδόν στο πλακόστρωτο και να παρακολουθώ μια σύντομη παρέλαση. Σημαίες, στρατιωτικά ρούχα, κόσμος που παρακολουθεί απ’ το πλάι κουνώντας πλαστικά λάβαρα με τα χρώματα της πατρίδας του. Καθώς κοιτούσα, και έχοντας γλιτώσει απ’ τον αντίστοιχο εκνευρισμό και τον καταιγισμό σκέψεων και συνειρμών, που θα μου προκαλούσε η θέα του ελληνικού αντίστοιχου, έμεινα κάπως άδειος να κοιτάζω. Μετά από λίγο όλα φάνταζαν γραφικά και κάπως γελοία. Τίποτα το σοβαρό, τίποτα το δραματικό. Μπροστά μου όλη αυτή η επίκληση στην πολωνικότητα ήταν μια άχρηστη ανοησία.

32085073_2172011962825683_2450602141736239104_n.jpg

Σκέφτομαι πόσες φορές άκουσα με αληθινό ενδιαφέρον κουβέντες για την ελληνικότητα, πόσες φορές άκουσα να μου λένε άλλο πατριωτισμός, άλλο εθνικισμός, πόσες φορές κάποιος κάπου έλεγε για την ελληνική ιδιοπροσωπία.

Μπροστά στους περήφανους Πολωνούς σημαιοφόρους, ήταν φανερό πια, πως έχει αχρηστευθεί μέσα μου κάθε διάθεση να ακούσω το οτιδήποτε για τον “καλώς εννοούμενο” πατριωτισμό, για την ελληνική ταυτότητα και άλλα παρόμοια. Ή δεν έχει αχρηστευθεί, απλά είναι κάτι που πια δεν καταλαβαίνω, δεν πιάνω καν, σαν κάτι πολωνέζικους καταλόγους σε μια καντίνα στην παλιά εβραϊκή συνοικία της Κρακοβίας. Όλα είναι ακαταλαβίστικα και ακόμη και το αλφάβητο δεν βοηθάει καθόλου να προσεγγίσω το νόημα. Γράμμα προς γράμμα, λέξη προς λέξη, όλο το μενού του πατριωτισμού μου είναι πλήρως ακατανόητο, ένας άγνωστος κόσμος.

Μετά από δυο μέρες, ο γλυκός κι ευγενικός ξεναγός, μετά από μια κουραστική μέρα και λίγο πριν αποχαιρετιστούμε, μας μιλάει για τη γυναίκα του. Δουλεύει κι αυτή πολύ. Καμιά φορά πάει βόλτες Παρασκευή απόγευμα στην παλιά πόλη. Και καθώς περπατάει ανάμεσα στους (απειράριθμους είναι η αλήθεια τουρίστες) δεν ακούει “καθόλου πολωνικά και νιώθει μειονότητα στην ίδια της την πόλη”. Ο συμπαθής άντρας δεν μας λέει ότι την ενοχλούν οι τουρίστες που σ’ εκείνο το σημείο της πόλης σε αναγκάζουν να στριμώχνεσαι σε κάθε σημείο του δρόμου. Δε μας λέει ότι την ενοχλούν οι παρέες μεθυσμένων Άγγλων που έρχονται για μπάτσελορ στην πόλη τους (άλλη μόδα πάλι αυτή) και κυκλοφορούν μεσημεριάτικα παρενοχλώντας ανθρώπους ζώα και τοπίο. Η γυναίκα του τύπου ενοχλείται για νιώθει μειονότητα και νιώθει μειονότητα γιατί δεν ακούει αρκετά πολωνικά στο ιστορικό και τουριστικό κέντρο της πόλης.

Με αυτή την χαλαρή κουβέντα, με αυτή τη μικρή διατύπωση που εισβάλλει στη συζήτησή μας, επιστρέφω αυτόματα στην παρέλαση. Αυτά που έβλεπα πριν γραφικά και κάπως γελοία, τώρα, με μια απλή φρασούλα ενός οδηγού, μετατράπηκαν σε επικίνδυνες επιδείξεις, σε απαρχές κακού, σε επαναλαμβανόμενα μοτίβα ενός κόσμου που νοιώθει μειονότητα όταν ακούει δίπλα στη γλώσσα του άλλες γλώσσες.

***

Αλλά και προσωπικότητες εβραϊκής καταγωγής, του κύρους ενός Gabriel Marcel, επεδείκνυαν υπέρμετρο ζήλο προκειμένου να καθησυχάσουν τους σύγχρονους Γερμανούς συνανθρώπους τους: Μόνο το τυφλό μίσος παρέμενε προσκολλημένο σε ένα παρελθόν το οποίο, κατά τα φαινόμενα, δεν ήταν παρά ένα εργατικό ατύχημα στην πορεία της γερμανικής Ιστορίας, χωρίς όμως η ευθύνη να βαραίνει τις πλατιές μάζες του γερμανικού έθνους.

Όσο για μένα, προς μεγάλη μου δυστυχία, ανήκα στην αξιόμεμπτη μειονότητα εκείνων που εξακολουθούσαν να κρατούν κακία. Κρατούσα πεισματικά κακία στη Γερμανία για τα δώδεκα χρόνια υπό τον Χίτλερ, έτρεφα αγανάκτηση για το βιομηχανικό ειδύλλιο της νέας Ευρώπης και τις μεγαλειώδεις αίθουσας της Εσπερίας. Όπως κάποτε στο στρατόπεδο, όταν είχα τραβήξει την προσοχή λόγω κακής στάσης του σώματος στο προσκλητήριο, τώρα συγκέντρωνα πάνω μου όχι μόνο τα επιτιμητικά βλέμματα των αλλοτινών συντρόφων μου στον αγώνα και στα μαρτύρια, οι οποίοι ορκίζονταν στο όνομα της συμφιλίωσης, αλλά και όσων από τους αντιπάλους μου είχαν πρόσφατα μεταπηδήσει στους κόλπους της ανοχής και της μακροθυμίας. Περιφρουρούσα τις μνησικακίες μου. Εφόσον, λοιπόν, ούτε μπορώ μα ούτε και θέλω να τις ξεφορτωθώ, πρέπει να μάθω να συνυπάρχω μαζί τους, ενώ συγχρόνως έχω καθήκον να τις αιτιολογήσω σε εκείνους ενάντια στους οποίους στρέφονται.

Jean Améry

***

Μνησικακίες. Διάβασα στο αεροπλάνο αυτό το δοκίμιο του Jean Améry που περιλαμβάνεται στο βιβλίο του, Πέρα απ’ την Eνοχή και την Εξιλέωση. Κι ύστερα το διάβασα και το ξαναδιάβασα. Βρίσκω συγκλονιστική (ας χρησιμοποιήσω μια λέξη που δεν είναι σχεδόν ποτέ ωραία να διαβάζει κανείς σε κείμενα) την αίσθηση εκνευρισμού και αηδίας, όταν το τρένο του Améry, περνά από μια χώρα σε άνθιση, από ένα πολυ-παινεμένο οικονομικό θαύμα, λίγα μόλις χρόνια μετά το τέλος του Ναζισμού. Ο Améry δεν μιλάει για την περίφημη αποναζιστοποίηση (που έτσι κι αλλιώς έγινε επιεικώς λειψά). Δεν μιλάει για εκδίκηση. Μιλάει για το αίσθημα του ανθρώπου που μένει μετέωρος μετά τη βαρβαρότητα. Όχι απλά γιατί ο θύτης δεν δικάστηκε ή δεν καταδικάστηκε επαρκώς, αλλά γιατί ο κόσμος αθώωσε στ’ αλήθεια μια ολόκληρη πορεία, μια διαδικασία, μια ολόκληρη χώρα που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο “όλοι τους θεωρούσαν ότι τα πάντα λειτουγούσαν με απόλυτη τάξη, και βάζω το χέρι μου στη φωτιά πως αν εκείνη την εποχή, το 1943, καλούνταν να να προσέλθουν στις κάλπες θα υπερψήφιζαν τον Χίτλερ και τους συνεργάτες του. Εργάτες, μικροαστοί, ακαδημαϊκοί, Γερμανοί από τη Βαυαρία, το Ζάαρλαντ, τη Σαξονία: δεν υπήρχε καμία διαφορά. Όσο για το θύμα, είτε το ήθελε είτε όχι, όφειλε να πιστέψει ότι ο Χίτλερ ήταν πράγματι ο γερμανικός λαός”. Ο Améry ζητά την κατάργηση του χρόνου, την εξάλειψη της ντροπής, την “ηθικοποίηση της ιστορίας”. Ο Améry μιλά για την πρεμούρα του κόσμου, να προχωρήσει, να υπερβεί το Γ’ Ράιχ, να προοδεύσει, να πει ό,τι έγινε, έγινε. Και εξηγεί με ένα βασανιστικά ειλικρινή και ακριβή τρόπο τι ακριβώς σημαίνει αυτό για τα θύματα των ναζί, για την πορεία του κόσμου, για την ίδια την ιστορία της Γερμανίας.

***

Γκρεμίστε τις autobahn. Σπάστε με κομπρεσέρ τους δρόμους της χούντας. Ισοπεδώστε κτίρια, πατέντες, μηχανήματα. Κάθε πρόοδος δεν είναι για καλό. Κάθε συμψηφισμός είναι για κακό. Τα τεχνολογικά επιτεύγματα μιας μηχανής θανάτου, δεν είναι τίποτα άλλο παρά τα ξεράσματα μιας μηχανής θανάτου. Κάθε άνθρωπος που εξυπηρετείται από μια επιστημονική κατάκτηση ή μια τεχνική ευκολία εκείνης της εποχής, είναι ένας άνθρωπος που μαζεύει και φοράει το πανωφόρι ενός Εβραίου που άφησαν οι ναζί στην αποβάθρα κατά την διαλογή (νεκροί από δω, εργάτες από κει) έξω απ’ το τρένο. Κάθε φορά που μιλάω για το μεγαλείο των δρόμων της Γερμανίας, ξαναδένω πισθάγκωνα στα κρατητήρια της γκεστάπο τον Améry. Κάθε φορά που ένα άρθρο αποθεώνει το οικονομικό θαύμα της Γερμανίας, γίνεται ένας αυτόματος λογιστικός υπολογισμός, ένας υπολογισμός που ζυγίζει τη ζωή και την βρίσκει κάθε φορά λίγη, συγκριτικά με ένα κομμάτι άσφαλτο ή ένα εξάρτημα αυτοκινήτου.

***

Μπαίνω στο Άουσβιτς και το μυαλό μου είναι κολλημένο στο ίδιο αυτό δοκίμιο του Améry. Σχεδόν ό,τι βλέπω περνάει μέσα απ’ το γραπτό του. Οι σωροί τα παπούτσια και η συλλογική ενοχή, τα παιδικά ρούχα και η συλλογική ενοχή, οι τόνοι μαλλιών και η συλλογική ενοχή, οι σωροί με τις πατερίτσες και τα τεχνητά μέλη και η συλλογική ενοχή. Ξεπερνάω τη βαρβαρότητα, όλο τον εσωτερικό διάλογο σχετικά με την ιδέα της μνήμης, τις ρίζες της ναζιστικής βίας του Τραβέρσο, την υποδειγματική τακτοποίηση του στρατοπέδου, τους τουρίστες που περιφέρονται γρήγορα από χώρο σε χώρο, τη συζήτηση για το τι ακολουθεί μετά την απελευθέρωση του στρατοπέδου από τους Σοβιετικούς. Τα ξεπερνάω όλα. Σκέφτομαι τον Améry καθώς αγγίζω τους τοίχους των αιθουσών, καθώς πιάνω τις πόρτες των κελιών, καθώς πατάω τα σκαλιά, καθώς πλησιάζω το συρματόπλεγμα.

Νιώθω λες και οι γραμμές του τρένου που φτάνουν μέσα στο Μπίρκεναου είχαν εξαρχής εγγεγραμμένη στη λειτουργία τους, την εξολόθρευση των Εβραίων, αλλά και το μετέπειτα οικονομικό θαύμα. Ας είμαι πιο ακριβής. Νιώθω βασικά ότι το βλέμμα του υπόλοιπου κόσμου κοίταξε σχεδόν με τον ίδιο τρόπο αυτό που συνέβη στη Γερμανία από τους Ναζί και αυτό που συνέβη αργότερα. Με εξαίρεση ένα μικρό διάστημα, ο κόσμος είδε με κάτι μεταξύ απάθειας, υπολογισμού και θαυμασμού την άρτια λειτουργία της γερμανικής μηχανής.

***

Σκέφτομαι τους δύο αυτούς ανθρώπους, τον Améry και τον Primo Levi. Ο ένας αυτοκτόνησε το 1978 και ο άλλος το 1987, δηλαδή 33 και 42 χρόνια μετά το Άουσβιτς. Σκέφτομαι αυτή την απόσταση, τα τόσα πολλά χρόνια και μου φαίνεται ότι αυτή η χρονική διάρκεια είναι κάτι αδύνατο να συλληφθεί.

***

Μία απ’ αυτές τις μέρες που ήμουν στην Πολωνία, είδα και το παρακάτω όνειρο. Στεκόμουν όρθιος σ’ ένα σημείο, το οποίο βρισκόταν κάπου χωρίς φόντο, δεν υπήρχε σκηνικό ή τοπίο να το περικλείει. Το σημείο ήταν σα να υπήρχε στο κενό. Φυσούσε ένα αεράκι κι εγώ φορούσα ένα πουκάμισο το οποίο κουνιόταν ελαφρά με τη φορά του ανέμου. Στο όνειρο απλώς στεκόμουν και παρατηρούσα το πουκάμισο, που ήταν ταυτόχρονα φαρδύ και υπερβολικά στενό. Κουνιόταν τσαπατσούλικα δεξιά αριστερά έτσι που έμοιαζε να μην έχει σχήμα και με ενοχλούσε που δεν κάθεται πάνω μου, ενώ την ίδια ώρα έσφιγγε πάνω μου τόσο πολύ που ασφυκτιούσα. Λες και προσπαθούσα να κάνω ρούχο μου ένα υπέρδιπλο σεντόνι και λες και προσπαθούσα να χωρέσω στο φανελάκι ενός μωρού. Μια δυσφορία που ολοένα μεγάλωνε και ενώ εύκολα μπορούσε να εξηγηθεί, όσο πέρναγε ο χρόνος, γινόταν όλο και περισσότερο αφόρητη. Ξύπνησα με ένα περίεργο αίσθημα και σχεδόν ψιθύρισα πωπω, δεν αντέχεται αυτό.

***

Το Άουσβιτς αποτελεί παρελθόν, παρόν και μέλλον της Γερμανίας.

Hans Magnus Enzensberger

32079695_2172012786158934_3907207362070446080_n

6 Σχόλια

Filed under ασυναρτησίες

τυροσαλάτα

Τηn Μεγάλη Παρασκευή το πρωί κάνοντας την πρωινή βόλτα με το σκύλο και αφού συνειδητοποίησα ότι ακόμη δεν έχω πάρει δώρο για τον ανιψιό μου, στάθηκα μπροστά στο συνοικιακό κατάστημα εκδηλώσεις – βαφτίσια – μπαλόνια – πυροτεχνήματα. Ποιος ξέρει τι με έπιασε, πως γύρισε ανάποδα το μυαλό μου και ξαφνικά μου φάνηκε καλή ιδέα να του πάρω κάτι από εκεί. Ίσως επηρεάστηκα από έναν νεαρό πατέρα που την προηγούμενη μέρα είχα πετύχει να βγαίνει από το κατάστημα με τον γιο του (που θα ‘ταν 3 ή 4 χρονών) και ο οποίος έλεγε ότι επέστρεψε να πάρει κι άλλα, αφού πολύ ευχαριστήθηκε ο μικρός τα προηγούμενα. Μπήκα λοιπόν μέσα για να διαπιστώσω ότι όχι, δεν είναι τα πράγματα όπως νόμιζα, δεν έχουν κυκλοφορήσει καινούρια προϊόντα, λιγότερο θορυβώδη, εντελώς ακίνδυνα και κατάλληλα για πολύ μικρά παιδιά. Παρόλα αυτά, ίσως από μια αίσθηση ντροπής που μπήκα μέσα χρονιάρα μέρα, ψώνισα ό,τι μου φάνηκε πιο απλό και ανώδυνο.

Αλλά την επόμενη μέρα, την ώρα που καθίσαμε να παίξουμε με τα καινούρια playmobil του παιδιού, τον πρόσεχα καθώς μιλούσαμε, τον παρατηρούσα να παίζει και να τραγουδάει, ενώ στο μπακγκραουντ ένα βουβό και άγνωστο πράμα έπαιζε στο νικελοντεον. Ξαφνικά, ενώ είχα ήδη αποφασίσει να μην του παρουσιάσω τα μινι πυροτεχνήματα, ένιωσα πως αυτό δεν ήταν αρκετό. Ένιωσα φριχτές τύψεις. Τι σκεφτόμουν; Ποια ήταν η λογική μου; Ότι θα ερχόταν το πάσχα ο κουλ θείος με τα δυναμιτάκια – η μάνα του θα αγχωνόταν, αυτός θα γούσταρε, εγώ θα έδινα την κλασσική παράστασή που παίζεται σε ανάλογες περιστάσεις έλα μωρέ, άστο το παιδί, είναι σχεδόν μεγάλος άντρας πια και θα του έκλεινα συνωμοτικά το μάτι. Ένιωσα πως ήμουν δύο βηματάκια μακριά απ’ το να γίνω το γαλάζιο στερεότυπο. Η περιοχή που περιλαμβάνει όσα λέγονται σ’ ένα παιδί είναι ένα απέραντο ναρκοπέδιο.

Μιλώντας για στερεότυπα.

Στο πίσω στενό απ’ το σπίτι μας, είναι δύο πολυκατοικίες που παραδοσιακά, σε κάθε γιορτή οι κάτοικοι ψήνουν στις πυλωτές τους. Διναμιτάκια και νεοδημοτικά, διναμιτάκια και λαϊκοπόπ, για πολλές ώρες. Την Κυριακή στη βόλτα πάλι του σκύλου, είχα αρχίσει να εκνευρίζομαι, αφού η ρίψη κροτίδων δεν είχε σταματήσει ούτε για πέντε λεπτά, και το σκυλί είχε βάλει την ουρά στα σκέλια και βιαζόταν για πρώτη φορά στη ζωή του να γυρίσει σπίτι. Περνώντας από μπροστά παρατηρούσα τις δύο πυλωτές – ανάμεικτες άσπρες πλαστικές καρέκλες και οι ξύλινες της κουζίνας, καπνός απ’ τις ψησταριές, μπαμ μπουμ, φωνές. Στη μία πυλωτή βασικός συντελεστής είναι ένας ταξιτζής που μένει στην πολυκατοικία (και αν δεν κάνω κάποιο μεγάλο λάθος, ο ίδιος που σε κάθε εθνική επέτειο ανεβάζει και ξεχνάει να κατεβάσει τη γαλανόλευκη). Στη διπλανή πυλωτή, είναι μονίμως παρκαρισμένο ένα χρυσουλί xsara και μέρα νύχτα αράζουν εκεί ασφαλίτες, οι οποίοι είναι τοποθετημένοι εκεί για την ασφάλεια του συριζαίου μεγαλοϋπουργού που μένει στην απέναντι πολυκατοικία. Και στις δύο πυλωτές δεν έχουν κάνει καν τον κόπο να απομακρύνουν αρκετά τα αμάξια τους. Απλά τα έχουν τραβήξει τόσο όσο χρειάζεται για να χωρέσουν. Τώρα, τα μπαμ μπουμ, η φριχτή μουσική, οι αγριοφωνάρες, το ακατάπαυστο ψήσιμο απ’ το πρωί ως το βράδυ, το χρυσουλί xsara, το μονίμως φρεσκοπλυμένο ταξί αποτελούν στα μάτια μου ένα ενιαίο κι αδιαπέραστο σύνολο.

Ένα ενιαίο και αδιαπέραστο σύνολο που στα μάτια μου περιγράφει και ταυτόχρονα εξηγεί τη συνέχεια όσων έχουμε ζήσει όλα αυτά τα τελευταία χρόνια.

Ασφαλίτες επιτηρούν, γείτονες που τους λατρεύουν γιατί πιστεύουν ότι έτσι είναι πιο ασφαλής η γειτονιά, κροτίδες σκάνε στα πόδια μας και στο άδειο οικόπεδο που μαζεύονται οι γάτες. Αμάξια παρκαρισμένα σχεδόν στην άκρη των παπουτσιών μας. Μια γαλανόλευκη ανεμίζει περήφανη στον πρώτο. Πιο δίπλα, υπάρχει ένας που έχει μόνιμα ανεβασμένη μια σημαία με τον ήλιο της Βεργίνας. Η πατρίδα λατρεύεται πιο καλά με συνοδεία κοκορετσιού και στρατιωτικής στολής.

Φεύγω απ’ τη γειτονιά για να πάω να φάω με τους φίλους απόγευμα Κυριακής του Πάσχα. Στην Καλλιρρόης σταματάω να πάρω ένα καφέ. Ένας σαραντάρης παρκάρει το κλασσικό μπλε παπάκι και κατεβαίνει. Με το καρό πουκάμισο και το μπεζ μπουφάν του, με προσπερνάει και παραγγέλνει ένα σάντουιτς (κοτόπουλο – τυροσαλάτα) για εδώ. Ύστερα αράζει στο τραπεζάκι επί της Καλλιρρόης και περιμένει να ετοιμαστεί το φαγητό του. Κυριακή του Πάσχα, αυτός περιμένει και η μία μόνη υπάλληλος που δουλεύει ακούει κάποιο ραδιόφωνο που παίζει άχρωμες πλέιλιστ ακόμη και σήμερα και ετοιμάζει. Φρέντο εσπρέσο μέτριο – γεια σας και χρόνια πολλά, σάντουιτς κοτόπουλο τυροσαλάτα – γεια σας και χρόνια πολλά. Ανηφορίζω για Μαρούσι, οι δρόμοι είναι άδειοι, που και που ένας δυο άνθρωποι περιμένουν σε στάσεις λεωφορείου. Είναι προφανές ότι είτε τελειώνουν βάρδια είτε πάνε να την αρχίσουν.

Τίποτα δεν αλλάζει. Άνθρωποι κλειδαμπαρωμένοι σε στρατόπεδα, απελάσεις, αυτοκτονίες, ένας κρατούμενος απεργός πείνας, υπουργοί που σχολιάζουν με αλαζονεία τα προηγούμενα εγκλήματα του κρατούμενου, εθνικοί κίνδυνοι, βράζει η μεσόγειος, ποινικοί, αναρχικοί, επικίνδυνοι τύποι, η υφαλοκρηπίδα μας, η θέση του κράτους μας στα βαλκάνια, οι εθνικές συμμαχίες, οι επιχειρηματίες, το ποδόσφαιρο, η πίστη στο νόμο, η πίστη στην εφαρμογή του νόμου, οι αναλύσεις επί αναλύσεων σύμφωνα με το τι γράφουν τα αμερικάνικα μίντια, τα ρώσικα μίντια, τα αριστερά μίντια, τα τύμπανα του πολέμου που ηχούν, όπως γράφουν οι εφημερίδες. Και μια υπόκωφη ανησυχία για τις κινήσεις του Ερντογάν και τσαμπουκαλεμένα σχόλια στο φέισμπουκ για το ποιος, πότε και πως θα πολεμήσει. Η αριστερή κυβέρνηση πουλάει καλό κράτος, οι αριστεροί αγοράζουν αντι-ιμπεριαλισμό ή στιβαρούς ηγέτες ή φεϊσμπουκικά στάτους τύπου risk κατά περίπτωση, οι δεξιοί αγοράζουν ως συνήθως μόνο ασφάλεια.

Όταν η φάση ζορίζει, οι λέξεις των από κάτω, οι ιστορίες των ανθρώπων, τα μακρινά και οικεία πρόσωπα, όλα εξαφανίζονται. Τότε αναλαμβάνουν οι μεγάλοι άντρες, οι μεγάλες αφηγήσεις, το μη χείρον βέλτιστον, οι αναγκαστικές επιλογές, τα μεγάλα δίπολα. Η μεγάλη βαναυσότητα που δεν κάνει ποτέ διάλειμμα.

Σχήμα κύκλου. 

Επιστροφή στα βασικά. Ο ανιψιός, ακούραστος, επίμονος, γελαστός, ανοιχτός σε νέες λέξεις, σε πρωτάκουστες ιστορίες, σε κάθε αλαμπουρνέζικη φαντασία, κάνει διάλειμμα απ’ το παιχνίδι. Πάει τρέχοντας στην τουαλέτα. Μετά από λίγο του φωνάζω.

Άντε, τελείωσες;

Όχι, Σπύρο, έχω ακόμη πολλά κακάκια σκατού να κάνω.

Σχολιάστε

Filed under ασυναρτησίες

κόκκινο

Κάθε βράδυ διαβάζω την Joan Didion να γράφει για το θάνατο και κάθε πρωί ένα εκατομμύριο άνθρωποι (μαζί τους κι εγώ) οδηγούν και γράφουν μηνύματα στο τσατ.

Οδηγώ μπροστά απ’ το δημοτικό θέατρο Πειραιά. Μπροστά είναι μαζεμένοι εκατοντάδες μαθητές. Κάποιου είδους εκδρομή. Και ξαφνικά, ενώ είμαστε σταματημένοι στο φανάρι, ξεκινάει ένα άγριο ξύλο μεταξύ μισής ντουζίνας πιτσιρικιών. Βλέπω τις γροθιές και τις κλοτσιές να κατευθύνονται προς αυτόν που προφανώς είναι πεσμένος κάτω. Μια απεγνωσμένη καθηγήτρια προσπαθεί να τους ξεχωρίσει, αλλά δεν το καταφέρνει, παρεμβαίνουν κι άλλοι. Εντέλει ο πεσμένος σηκώνεται. Τον βλέπω καθώς προχωράει, πίσω του οι δύο φίλοι του, με το μάτι μαυρισμένο και σκούρο αίμα να τρέχει κάπου μεταξύ στόματος και μύτης. Καταλαβαίνω ότι λέει κάτι του στιλ «θα σε γαμήσω ρε». Θα μπορούσε να πει κανείς ότι είναι χτυπημένος άσχημα, αλλά αυτός προχωράει τρομερά ευθυτενής, σχεδόν αγέρωχος. Η καθηγήτρια οδύρεται κάπου πίσω του φωνάζοντας προς μια αόριστη κατεύθυνση. Στην αρχή με πιάνει κάτι κάπως άγριο, η εικόνα χεριών και ποδιών που ξεσπούν σε έναν πεσμένο στο πεζοδρόμιο. Αλλά μετά η εικόνα του παιδιού. Ο αέρας των δεκαέξι είναι ισχυρότερος απ’ τη βία. Όσο κι αν πονά, όσο κι αν ματώνει, προχωράει και η λεωφόρος τσαλακώνεται απ’ το βάρος του. Σχεδόν μπορώ να τον δω να ρίχνει πλάγιες ματιές μέσα απ’ το μαύρο του βλέμματός του στα κορίτσια της τάξης.

Ύστερα στο μετρό, ένα ζευγαράκι εφήβων, περνά ανάμεσα στα μηχανήματα χωρίς φυσικά να χτυπήσει εισιτήριο. Παραδίπλα κάποιοι παλεύουν με τα μηχανήματα, με τα ψιλά, με την επαναφόρτιση του εισιτηρίου. Κάποιοι, αρκετοί, στέκονται στην ουρά στο γκισέ. Αλλά αυτοί οι δυο, πανίσχυροι, αλαζόνες, ανίκητοι (ερωτευμένοι ή απλά φλερτάρουν κι αυτό είναι αρκετό) περνάνε, βαδίζοντας πάνω θαρρείς απ’ τα ακυρωτικά μηχανήματα, ακυρώνοντας την ίδια την ιδέα του ελέγχου, ακυρώνοντας τη θλιβερή ύπαρξη ενός σταθμού μετρό γεμάτου ανθρώπους αγχωμένους, βιαστικούς, χορτάτους από ήττα.

 “I remember thinking that I needed to discuss this with John”

O άντρας της Didion έχει πεθάνει και την επόμενη μέρα κάτι προκύπτει και αυτή σκέφτεται το παραπάνω.

Κάθε πρωί οι οδηγοί συνεχίζουν να γράφουν μηνύματα γεμίζοντας ξένα ινμποξ την ώρα που οδηγούν. Αλλά ο θάνατος αφορά πάντα κάποιους άλλους. Η Didion λέει κάπου ότι όταν ψάχνει τα τηλέφωνα των νοσοκομειακών που έχει σημειωμένα, θυμάται ότι τα έχει κρατήσει σε περίπτωση που χρειαστούν για κάποιον στην πολυκατοικία. Εντωμεταξύ στη λεωφόρο Συγγρού το πλήθος των πτωμάτων (ανθρώπινων και μη) διαρκώς αυξάνεται. Αναρωτιέμαι αν όντως τελευταία είναι περισσότερα τα πτώματα στην άσφαλτο ή αν εγώ τα παρατηρώ ή και αν τελικά είναι θέμα συγκυρίας.  Προχθές μου φάνηκε ότι πρώτη φορά παρατήρησα πόσο κόκκινο είναι το κόκκινο του αίματος στην άσφαλτο.

Καθώς οι ρόδες δεν αποφεύγουν τα πτώματα των ζώων, γατιά και σκυλιά διπλό και τριπλοπατημένα, το ραδιόφωνο έχει ξεμείνει στον εν λευκω, αφηρημένος δεν πρόλαβα να το αλλάξω, οπότε ο τζούμας εισβάλλει στο πρωινό με αγανακτισμένο ύφος «έλεος πια, έχετε μάθει μια ζωή τσαμπατζήδες» και τελειώνει έτσι όλη τη συζήτηση για τα εισιτήρια στο μετρό. Το πολύ το κούλνες εντέλει σε μετατρέπει είτε σε φριχτό άνθρωπο είτε σε φωτογραφία (μια στατική εικόνα, η συρρίκνωση του εαυτού σε μια πολύ συγκεκριμένη προσποίηση και τίποτα άλλο)

Αλλά εμένα το μυαλό μου ξανατρέχει στο μετρό και σε αυτό το ζευγαράκι που, με το πανάλαφρο πάτημα, το συνωμοτικό γέλιο και το επιθετικό ύφος, ισοπέδωσε μέσα σε μια στιγμή πέντε έξι ετήσιους ισολογισμούς. Κι ύστερα σκέφτομαι και την υπόλοιπη παρέα των παιδιών. Η πρόσληψη της εικόνας των άλλων αντανακλά τους δικούς μου (εφηβικούς) φόβους. Βλέπω το ζευγάρι και χαίρομαι, βλέπω ένα παιδί να ακολουθεί πιο πίσω, λίγο πιο «νορμάλ» ντυμένο, λίγο πιο συγκρατημένο και αναρωτιέμαι, θα προλάβει αυτό να ζήσει αρκετά έτσι που κρατιέται και όλο περιμένει, περιμένει ποιος ξέρει τι;

Μετρό Πανεπιστήμιο. Η μάχη των αρωμάτων. Στις κυλιόμενες ένας παππούς μυρίζει τη χαρακτηριστική παππουδίλα, που σημαίνει το σώμα που πάλιωσε, το σώμα που ταλαιπωρήθηκε και ταλαιπωρείται τώρα που μιλάμε να ανεβοκατεβαίνει στους υπόγειους σταθμούς μιας πόλης εχθρικής για όποιον δεν έχει φτερωτά ποδάρια και περισσευούμενη ένταση. Λίγο νωρίτερα, μέσα στο υποθηκοφυλακείο, ανάμεσα σε σώματα υπαλλήλων και δικηγόρων που ασφυκτιούν στον ήρεμο θάνατο των αιτήσεων, της σκόνης και των εκατομμυρίων διευκρινιστικών τηλεφωνημάτων, καθώς στέκομαι με πλάτη προς το διάδρομο, ένα άρωμα περνάει από πίσω μου. Κι εμένα που δε μ’ αρέσουν τα δυνατά αρώματα, γυρνάω αντανακλαστικά, να δώσω μορφή στη ζωή που συνεχίζει, που επιμένει, που ακόμη κι εδώ μέσα δεν τα έχει παρατήσει. Βλέπω μόνο μια καπαρντίνα και μακριά ξανθά μαλλιά και ακόμη μυρίζω το άρωμα που εδώ μέσα μοιάζει με επαναστατική προκήρυξη.

Περπατάω προς το μετρό και περνάω απ’ την μικρή οδό Ρεμούνδου. Τέσσερα πέντε νεοκλασικά στη σειρά. Παιδικός σταθμός, μπουρδέλο, κατοικία, εγκαταλελειμμένο κτίριο. Αυτή άραγε η συνθήκη αποτελεί συμφορά ή σωτηρία για την περιοχή; Η λαϊκή παραδίπλα στη Φυλής πως και φωτογραφίζεται τόσο λιγότερο απ’ αυτήν της Καλλιδρομίου (ίσως βέβαια φταίει που δεν έχει αυτή την ανηφοροκατηφόρα. Ίσως δηλαδή είναι ζήτημα εντελώς πρακτικό). Επιβιώνει ό,τι ξεφεύγει απ’ τη μυθολογία των διανοούμενων και την αγκαλιά όλων εμάς των αγαπητικών της αθηναϊκής μητρόπολης. Ο (βάσιμος) αντίλογος φυσικά πάντα είναι ο ίδιος. Τι ζωή είναι κι αυτή στην οδό Ρεμούνδου; Μόνο ζόρι, δράμα και κίτρινες λάμπες να καίνε μες στο καταμεσήμερο πάνω από σιδερένιες πόρτες και θεόκλειστα παντζούρια. Όλα είναι καταδικασμένα να μη συναντήσουν πουθενά τη σωτηρία.

Ξαναμπαίνω στο αυτοκίνητο, αποφεύγω το ίδιο σκοτωμένο τιγρέ γατί που απέφυγα και το πρωί, και την ώρα που γράφω νοερά ένα ποστ για τραυματισμούς, πεσμένα σώματα και θανάτους, στην πραγματικότητα σκέφτομαι μόνο τη δύναμη όχι του αίματος, αλλά της φρασούλας της Didion. Σκέφτομαι τις μικρές κοφτές προτάσεις της. Σύντομοι ειλικρινείς δυναμίτες. Κι αυτοί σαν κατακόκκινο αίμα στην άσφαλτο είναι.

5 Σχόλια

Filed under ασυναρτησίες

πάντα αυτός εμένα

Κοροϊδεύω τον Χρήστο που γίνεται του χρόνου σαράντα. Κλισέ αστειάκια και από μέσα μου παίζει σε λούπα το nel mezzo del camin di nostra vita – στο μέσο της διαδρομής της ζωής, όπως το πρωτοδιάβασα στον Παπαγιώργη (στο σύμπαν των φοιτητικών χρόνων το περί Μέθης προηγείται της Θείας Κωμωδίας και μοιάζει διπλά επείγον).

Το βράδυ πάω να κατουρήσω στο μπαρ και το κορίτσι που περιμένει μπροστά στον νιπτήρα, μου ανοίγει χώρο περάστε. Πόσο πιο μεγάλος είμαι απ’ αυτήν; Πόσο πιο μεγάλος μοιάζω; Στα χείλη του απέναντι, ο ενικός είναι κάποτε αγενής και ο πληθυντικός κάποτε πικρός.

27907368_2067348713292009_432188379_o

(via instagram.com/yallah )

*

Συμβολή Γ’ Σεπτεμβρίου και Ιουλιανού, το αυτοκίνητο τρέχει κάπως παραπάνω, αλλά το φανάρι είναι πράσινο. Ο πεζός άντρας, εκεί γύρω στα πενήντα, διασχίζει το δρόμο χωρίς ιδιαίτερη βιασύνη. Εγώ περπατάω, στ’ ακουστικά κάτι φριχτά αθλητικά, στο ένα χέρι το φρέντο εσπρέσο και στο άλλο η ζαμπονοτυρόπιτα – τυπικό δείγμα ενός ανθρώπου που έχει παραιτηθεί από κάθε προσδοκία ποιότητας. Περπατάω και αντιλαμβάνομαι ότι κανείς απ’ τους δυο, ούτε ο οδηγός ούτε ο πεζός, έχουν υπολογίσει σωστά, και ασυναίσθητα επιβραδύνω κοιτώντας το σκηνικό που έχει στηθεί μπροστά μου. Λες και ήχησε κάποιος βουβός συναγερμός και οι δύο ταυτόχρονα καταλαβαίνουν προς τα που βαδίζουν. Ο οδηγός κοκκαλώνει το φρένο, ο πεζός τρέχει, το αυτοκίνητο κάνει ένα μικρό τετακέ, ο ήχος του λάστιχου στην άσφαλτο σκεπάζει μια θλιβερή συζήτηση για τη διαιτησία. Ο πεζός γλιτώνει στο τσακ, πατάει το απέναντι πεζοδρόμιο και σταυροκοπιέται. Στα μάτια του υπάρχει μόνο τρόμος. Στέκεται στο ίδιο σημείο και σταυροκοπιέται ξανά και ξανά. Βλέπω όσο μπορώ μέσα στο αυτοκίνητο. Ο οδηγός έχει σηκώσει τα χέρια του και κρατάει το κεφάλι του. Το φανάρι παραμένει πράσινο, αλλά αυτός δε λέει να ξαναξεκινήσει. Συνεχίζω τη διαδρομή για τη δουλειά, αυτοί στο ραδιόφωνο κάνουν σαν να μη τρέχει τίποτα, ενώ εδώ μπροστά μου παραλίγο να τελειώσουν (με τον ένα ή τον άλλο τρόπο) δυο ζωές. Θα πεθάνουμε μια μέρα στα καλά καθούμενα κι αυτοί ακόμη θα λιβανίζουν τους μαρινάκηδες.

*

Στο μετρό. Μπαίνει ένας τύπος, δεν τον βλέπω μόνο ακούω, λέει ότι έχει ανάγκη, ότι θέλει να φάει, ότι δεν έχει τίποτα. Κοιτάζω προς τα πίσω και πριν προλάβω να σκεφτώ το οτιδήποτε, τον βλέπω να σηκώνει το χέρι ψηλά. Στο χέρι κρατάει ένα ντέφι. Υπάρχει μια μικρή παύση, λες και όλο το βαγόνι λέει από μέσα του ένα-δύο-τρία και αρχίζει:

Την είδα απόψε λαϊκά να τα κερδίσω τα λεφτά,
να σου χαρίσω φως μου τ’ αστέρια όλου του κόσμου.
Μια μέρα θα `ναι αληθινά τα όνειρά μας τα κρυφά.

Χτυπάει το ντέφι με ορμή και τραγουδάει με όλη του τη δύναμη, σχεδόν φωνάζει. Στο τέλος, αφού, για όσο τουλάχιστον μπορώ να δω, δεν έχει μαζέψει ούτε πενηντάλεπτο, αρχίζει να φωνάζει σε μας. Δε λέω ντροπή μου, μεγάλη μου ντροπή, αλλά ντροπή σας και σας. Ντροπή σας ρε.

Δυο στάσεις μετά, μπαίνει μια γυναίκα, η οποία επίσης ζητάει λεφτά. Μόνο που δεν μιλάει δυνατά, δεν εξηγεί κάποια ιστορία. Μόνο έρχεται, πιάνει έναν προς έναν ξεχωριστά, πλησιάζει τη φάτσα της στη φάτσα του καθενός (σε τέτοια απόσταση που βλέπεις ότι όλοι ένας προς ένας αισθάνονται με τη σειρά τους εντελώς άβολα) και με κάτι αλλόκοτα μάτια, εξωπραγματικά γουρλωμένα και ένα εξίσου περίεργο πεντακάθαρο πάλλευκο και ίσιο χαμόγελο, ζητάει κάτι. Σιγά σιγά όλοι παίρνουν χαμπάρι τι γίνεται και όλοι υποπτεύομαι πως νιώθουν σα να ετοιμάζονται να πουν μάθημα στον πίνακα μπροστά σε όλη την τάξη. Βλέπεις αυτό το άβολο πλησίασμα, σκέφτεσαι γρήγορα τρόπους να το αποφύγεις, αλλά το ξέρεις καλά, έρχεται, φτάνει και συ δεν θα το αποφύγεις. Ούτε αυτή η γυναίκα θα πάρει τίποτα απ’ τους επιβάτες.

Το συμπέρασμα είναι ότι τίποτα δεν πιάνει πια σ’ αυτό τον κόσμο. Ούτε το τραγούδι, ούτε η υπενθύμιση της ντροπής, ούτε το να κοιταχτούμε στα μάτια, ούτε τίποτα. Θέλουμε απλά να πάει ο καθένας στη δουλειά του, στο σπίτι του, στον προορισμό του.

*

«το όνομά μας είναι η ψυχή μας» . Πάντα με εντυπωσίαζε αυτή η φράση. Αυτό σκέφτομαι την ώρα που μπροστά στο μέγαρο μουσικής η αριστερή λωρίδα είναι κλειστή. Περνάμε σημειωτόν και κοιτάμε απ’ τα κλειστά μας παράθυρα τον μηχανόβιο που τώρα είναι ξαπλωμένος – μόνο το δεξί του γόνατο είναι κάπως ανασηκωμένο – με τα χέρια σταυρωμένα πάνω στο στήθος του. Μια κοπέλα κάθεται οκλαδόν δίπλα του και φαίνεται να τον αγγίζει απαλά στο ένα χέρι. Έχει ανοίξει το τζαμάκι του κράνους και την βλέπεις να του μιλάει ήσυχα, καθησυχαστικά. Πιο μπροστά ένα αστυνομικό και ένα μαύρο αμάξι κάπως άτσαλα, διαγώνια, σταματημένο. Ο οδηγός του, στηρίζεται μεταξύ πόρτας και θέσης και μιλάει στο τηλέφωνο. Έχει γυρισμένη την πλάτη στον ξαπλωμένο άντρα. Αυτός τον χτύπησε, πρέπει να σκέφτονται όλοι περνώντας από μπροστά. Καθώς περνάω μπροστά απ’ τον πεσμένο άνθρωπο, μου ξανάρχεται αυτό το «το όνομά μας είναι η ψυχή μας». Θα πεθάνουμε μια μέρα στα καλά καθούμενα και η αριστερά θα κάνει γεωπολιτικές αναλύσεις για χάρη του ελληνικού έθνουςκράτους.

Ύστερα από ώρα, έχω φτάσει πια στη Φρατζή και στο φανάρι μια γυναίκα ίδια η Μπέλλου πλησιάζει τα αμάξια. Μικρόσωμη, με κοντά μαλλιά, φορούσε μακρύ μπουφάν και μαύρα χοντρά κοκάλινα γυαλιά. Έρχεται και σε μένα. Πριν κάνει την κίνηση, την παρατηρώ που τακτοποιεί το μπουφάν, να πέφτει σωστά πάνω της.

Τον πόνο έχω αδελφό
μα τον κρατώ βαθιά κρυφό
δεν έχω φίλους για να πω
το ντέρτι που με καίει
να ξαλαφρώσω την καρδιά
που μέρα νύχτα κλαίει.

Περιπλανώμενη ζωή
περιπλανώμενο κορμί.

*

«χάλασα το χρόνο, τώρα ο χρόνος χαλάει εμένα»

( σχήμα κύκλου για να κλείσει το ποστίδιο. Ένα απ’ τα κεφάλαια στο βιβλίο του Παπαγιώργη χρησιμοποιούσε αυτή τη φράση )

1 σχόλιο

Filed under ασυναρτησίες

εορταστικό ποτ πουρί

Η φωνή στο ραδιόφωνο λέει λέει λέει και τελειώνει υπογραμμίζοντας: τώρα για τις διακοπές σας ΚΑΙ γύρος γαλοπούλα.

*

Στερεοτυπικές κουβεντούλες για τη φύση της εξουσίας. Στην πρόσφατη ομιλία της Angela Davis, μπαίνοντας σε ενημέρωναν ότι μπορείς να καθίσεις όπου θες, απ’ την τρίτη σειρά και μετά, αφού οι δύο πρώτες είναι πιασμένες. Πιασμένες (και) από λευκούς μεσοαστούς άντρες μεταξύ ακαδημίας και βουλευτικού εδράνου, που άκουγαν με προσοχή την Davis να μιλάει για τις φυλακές, τους μετανάστες και διάφορα άλλα παρόμοια, την ώρα που οι ίδιοι λευκοί μεσοαστοί άντρες ετοιμάζουν νέο Σωφρονιστικό κώδικα ή κρατάν έγκλειστους εκατοντάδες μετανάστες ή τους πνίγουν ή τους απελαύνουν και πάει λέγοντας. Είναι εντελώς βαρετές οι καταγγελίες περί υποκρισίας, και η εικόνα του συριζαίου που τεντώνεται στην πρώτη σειρά (γιατί κράτησε αρκετά η ομιλία και πιαστήκαμε) δεν φλερτάρει με τίποτα παραπάνω απ’ την κανονικότητα, αλλά ο εκνευρισμός δεν καταλαβαίνει από ορθολογισμούς και αναμενόμενα. Δεν πειράζει, ραντεβού στη μπάρα του low profile, του ζοναρς ή σε κάποια μοντέρνα ταβέρνα με βιολογικό κυρίως πιάτο.

*

Καθημερινοί μικροεξευτελισμοί: για να ακούσεις λαϊκά έχεις καταφύγει σε ραδιοφωνικό σταθμό ιδιοκτησίας (ή κάτι ανάλογο) χατζηνικολάου. Μπόνους, ο ανά πάσα στιγμή τρόμος ότι μπορεί το επόμενο τραγούδι να είναι Μαραβέγιας. Και ναι, το επόμενο τραγούδι θα είναι Μαραβέγιας.

Αριστερά απόνερα : η ελαφριά (αλλά όχι λιγότερο απωθητική) μυρωδιά κυβερνητισμού καθώς μπαίνεις στον ένοικο.

*

Τη στιγμή που στην ελλάδα το metoo περνά και δεν μας ακουμπά ο μανδραβέλης γράφει για μια γνωστή τραγουδίστρια:

pm

Ποιο καλό και σπλαχνικό σύμπαν θα σκηνοθετήσει μια διαδρομή του έγκριτου δημοσιογράφου καθώς διασχίζει τα γραφεία στην Καθημερινή και οι εργαζόμενοι σηκώνονται καθώς περνάει από δίπλα τους και ξερνάνε ένας ένας πράσινη χολή πάνω του;

*

το πρόσωπό της ήταν μια σκοτεινή μάσκα, που πίσω της πάλευαν η επιθετικότητα και η ταπεινοφροσύνη. Τα μάτια της δεν έχαναν ούτε στιγμή την επιφυλακτικότητά τους, ήταν πάντοτε έτοιμα, μέσα σ’ ένα κλάσμα του δευτερολέπτου, να σκοτεινιάσουν γεμάτα περιφρόνηση. Ακόμα κι όταν ήταν φιλική υπήρχε κάτι στον τρόπο της, στη φωνή της που ήταν μια προειδοποίηση˙  περίμενε πάντα μια καλυμμένη προσβολή ή κάποιο αισχρό υπονοούμενο. Και είχε κάθε λόγο να νιώθει έτσι. Δεν ήταν στριμμένη. Όλα αυτά δεν βρίσκονταν απλά στη φαντασία της. Η συμπεριφορά της ήταν συνέπεια του τρόπου που φερόταν ο κόσμος στα κορίτσια που είχαν κακή φήμη – και όλα τα μαύρα κορίτσια είχαν γεννηθεί με κακή φήμη.

James Baldwin – μια άλλη χώρα

*

Αποικιοκρατία είναι το πλήθος της documenta που νοικιάζει με ένα χιλιάρικο στούντιο στην Κολοκοτρώνη (ΦΟ ΒΕ ΡΗ ΕΥΚΑΙΡΙΑ), ψάχνει παρεμπιπτόντως να αγοράσει ρετιρέ στα Εξάρχεια (όλα πολύ ωραία, αλλά να εδώ στην Αθήνα, είναι πολύ κοντά το μπαλκόνι με τους απέναντι) , πίνει κάθε βράδυ στην καντίνα σοσιάλ (επειδή κάνει μόνο 5 ευρώ), αποκιοκρατία και ο τουρίστας που έρχεται σκ να πετάξει πέτρες στους μπάτσους και να τρέξει πάνω κάτω τη στουρνάρη (το πρόβλημα φυσικά δεν είναι οι πέτρες, αλλά το βλέμμα, το άγριο και πεινασμένο βλέμμα του τουρίστα). Όλη η Αθήνα ένα ατέλειωτο φαληράκι, ένα ξεχαρβαλωμένο και σκληρό τοπίο που δέχεται επίθεση από ένα ξεσαλωμένο τσούρμο άγγλων που μέθυσαν στα μπαράκια της χώρας της Κω.

Γενικώς, το προσόν μας είναι οι υπηρεσίες, εξυπηρέτηση τουριστών.

*

Η γριά στην οδό Μίμαντος ανεβαίνει αργά τα σκαλιά της ημιυπόγειας εισόδου της πολυκατοικίας και κρατάει σφιχτά τον μεγάλο τετράγωνο φάκελο με την επιγραφή ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ. Που πας με τη φωτογραφία των μέσα σου; Ποια διάγνωση θα ‘ναι από σήμερα η μόνη σου αλήθεια;

 

1 σχόλιο

Filed under ασυναρτησίες