γεγονότα

Χάζευε η Μ. κάποιες παλιές βιντεοκασέτες και κοιτάζοντάς τες, θυμήθηκα ξανά τον τρόπο που συνηθίζαμε να τραβάμε τότε βίντεο και φωτογραφίες. Σε κάθε ταξίδι μάς έπιανε μια φοβερή πρεμούρα να αποτυπώσουμε μνημεία, κτήρια, τοπόσημα, τοπία. 36άρια φιλμ γεμάτα με τζαμιά, παζάρια, Βόσπορο, δρόμους της Istanbul, και το πολύ καμιά δεκαριά φωτογραφίες με φιγούρες και πρόσωπα. Στο Παρίσι λες και μας είχαν πει ότι δεν υπάρχει άλλη προηγούμενη αποτύπωση της πόλης, κι ούτε άλλη στο μέλλον θα υπάρξει. Εμείς και μόνο εμείς είμαστε υπεύθυνοι για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης. Αλλά και κάτι καλοκαιρινά φιλμ όλο θάλασσες, ηλιοβασιλέματα, μύλους, πόρτες και μπλε παράθυρα.

Στη βιντεοκασέτα που έβλεπε η Μ. παρακολουθούσα ατελείωτα τοπία, κτήρια και δρόμους. Μια δυο φορές μου ξέφυγε ένα άιντε ρε, γύρνα την κάμερα να δούμε ποιοι είναι εκεί. Τι τα γράφεις όλα αυτά τα έρημα τοπία, τις ακίνητες ξένες εικόνες; Έμοιαζε λες και όλοι είχαν παραταχθεί πίσω από την βιντεοκάμερα κι αυτή κατέγραφε μόνο εικόνες ενός ξενοδοχείου στην παραλία και κάπου από πίσω ακούγονταν φωνούλες, φωνούλες ξένες και φωνούλες αγαπημένες.

Τι ήταν αυτό που μας έσπρωχνε να φωτογραφίσουμε όλο το τριγύρω και να ξεχνάμε ή να σνομπάρουμε τα πρόσωπα; Δεν υπήρχε ίσως ακόμα η αίσθηση του ίντερνετ – αυτό το όλα είναι εδώ, στον υπολογιστή σου, η πεποίθηση ότι δεν υπάρχει καρτ ποστάλ που να μην είναι ήδη αποθηκευμένη στο google images, άρα τι νόημα έχει όλη αυτή η προσπάθεια; Ή ίσως υπήρχε μια χαζή αίσθηση σοβαρότητας. Να είμαστε τυπικοί, να φωτογραφήσουμε την παναγία των παρισίων, τον Σηκουάνα, το Πομπιντού.

Μεγαλώνοντας, σιγά σιγά, παρατηρείται ένα σιφτ. Τα τοπία πιάνουν πια ίσο χώρο, και κάποτε μάλιστα εξαϋλώνονται μπροστά στα σώματα και τα πρόσωπα. Μια φορά στα Κουφονήσια, σχεδόν 150 φωτογραφίες, όλες πρόσωπα γύρω από ένα τραπέζι, όλες από την ίδια μέρα, από το πρωί ως το βράδυ. Πρόσωπα που τρώνε, που γελάνε, που κοιτάνε το άπειρο ή τους απέναντι, που χαζεύουν, που φωνάζουν, που τσουγκρίζουν. Η τελευταία φοιτητική έξοδος, πριν τον αποχαιρετισμό, ένα 36αρι φιλμ όλο πρόσωπα, πάλι γύρω από ένα τραπέζι (εδώ έντερ και λίγο γλυκό σαντνες). Σε μια έξοδο στο Ψυρρή σε ένα απ’ αυτά τα νέο-ρεμπετάδικα, μια 60αρα κασέτα όλη με δηλώσεις και λάιβ σχολιασμό των τραγουδιών από την ομήγυρη. Κοντινό στο κοντινό, ενώ θα μπορούσαμε να είμαστε οπουδήποτε, αφού δεν υπάρχει οπτική αναφορά σε κάτι που θα αποκάλυπτε το μαγαζί. Δεν υπάρχει background, δεν υπάρχει χώρος, υπάρχουν μόνο πρόσωπα και φωνούλες.

Τώρα κάθε φορά που μπλέκω με τα παλιά κουτιά με τις φωτογραφίες και τις κασέτες, διαπιστώνω πως το μόνο που έχει ενδιαφέρον, είναι τα πρόσωπα και οι φωνούλες. Πρόσωπα αλλοιωμένα πια, πιο χαρούμενα ή πιο λυπημένα, κάποια απόντα και χαμένα, πάντως πρόσωπα, πρόσωπα, πρόσωπα.

***

***

Στο Μπακαλόγατο ο Κώστας Δούκας παραφθείρει τα πρόσωπα και τα κάνει προσώπατα – κατά το γεγονότα και τα χρήματα. Μ’ έναν τρόπο, προσθέτοντας αυτή την κατάληξη (-τα), τα κάνει πιο συμπαγή, πιο αληθινά, πιο απτά. Μετατρέπει τα βλέμματα πάνω στα πρόσωπα σε πολύ ειδικά και συγκεκριμένα συμβάντα. Τους χαρίζει μονιμότητα και αλήθεια. Τα προσώπατα έχουν υλικότητα, μπορείς να απλώσεις το χέρι και να τ’ αγγίξεις, μπορείς να τα τρίψεις, να τα χαϊδέψεις, να κολλήσεις πάνω τους, να ξαπλώσεις μαζί τους.

Μάλιστα, στην ταινία ο Δούκας τα αντιπαραβάλλει με τα χρήματα, τι αξία έχουν τα χρήματα μπροστά στα προσώπατα. Τα χρήματα είναι χαρτί, τα πιάνεις και τα σκίζεις, τα προσώπατα είναι σχεδόν οριστικά σχήματα, βράχοι, ακλόνητα γεγονότα.

***

Τον τελευταίο καιρό ξεκίνησα ξανά να βλέπω Bob Ross. Ένα επεισόδιο πριν τον ύπνο, έτσι ως προληπτικό φάρμακο για πιθανούς εφιάλτες (όχι ότι πετυχαίνει βέβαια, αλλά ηρεμεί τις σκέψεις. Ό,τι τέλος πάντων μπορώ να ελέγξω, όντως ελέγχεται χάρη στο Bob). Σε αυτή τη θέαση των εκπομπών λοιπόν, παρατηρώ ότι δεν κοιτάζω σχεδόν καθόλου τον πίνακα, το έργο. Κολλάω στο πρόσωπο, στα χέρια και στα πινέλα – ακόμη και την ώρα που η κάμερα ζουμάρει στα σχήματα και τα χρώματα – τα μάτια παραμένουν καθηλωμένα στις τρίχες του πινέλου, στα δάχτυλα, στα λόγια, στον ήχο του πινέλου ή της σπάτουλας (δηλαδή στις φωνούλες).

***

***

Αφηγούμενος έναν απ’ τους τελευταίους (εντελώς άκυρους) εφιάλτες συνειδητοποίησα ξαφνικά ότι σε όλους τους εφιάλτες σε όλη τη ζωή μου πουθενά δεν υπάρχουν πρόσωπα. Ακόμα και όταν εμφανίζονται γνωστά κι αγαπημένα άτομα, τα πρόσωπά τους είναι κάπως θολά. Ακόμα και στα ερωτικά όνειρα, όταν ξέρω ποιο είναι το απέναντι άτομο, κάπως ξέρω χωρίς όμως να υπάρχει εντελώς καθαρό το πρόσωπο – σα να υπάρχει ένα είδος πίξελς ή σα να μη μπορεί ο σκηνοθέτης του ονείρου (γκουχ γκουχ, δηλαδή εγώ) να νετάρει.

***

***

Κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά πέφτω πάνω σε δυο τρεις φωτογραφιούλες από την Κω, έχω ελάχιστες γιατί που να βρεις όρεξη για αναμνήσεις όταν είσαι φαντάρος. Μια θάλασσα, ένα στενό με μαγαζιά, το στρατόπεδο (εξωτερική όψη). Στενάχωρα ή τζενέρικ πράγματα. Είναι περίεργο γιατί αυτό που σκέφτομαι τώρα είναι ότι όντως δε θυμάμαι δυο πρόσωπα που θα ήθελα να θυμάμαι, κάπως σα να μετανιώνω που είχα τέτοια άρνηση να φωτογραφήσω το οτιδήποτε. Ήθελα απλά να φύγω τρέχοντας από κει και να μην ξανακοιτάξω πίσω. Αν το ήξερα ότι θα θυμόμουν ένα ποδήλατο, μια πλάτη, κάτι ποτήρια, κάτι φευγαλέους ήχους, αλλά όχι τα συγκεκριμένα ένα δύο πρόσωπα, όχι τις φωνές, θα είχα ίσως σπαταλήσει ένα 36αρι φιλμ ή καμιά εκατοστή κλικ. Γιατί τώρα η κατάσταση έχει ως εξής, βρίσκομαι να αναρωτιέμαι: τι θυμάσαι από έναν άνθρωπο αν δεν είσαι σίγουρος ότι θυμάσαι το πρόσωπό του; Τι θυμάσαι αν υπάρχει περίπτωση να συναντηθείτε στο δρόμο και δεν είσαι σίγουρος αν θυμάσαι το πρόσωπο, αν θα αναγνωρίσεις τις φωνούλες;

As it was with him ,forgetting will begin with your eyes. / Then as with him, it will swallow your voice. / Then as with him, it will consume you entirely, little by little. / You will become a song, λέει η Emmanuelle Riva στο Hiroshima mon amour.

Σχολιάστε

Filed under Uncategorized

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s