πώς να λες έντεχνο (μέρος α’)

ή γιατί ακούω απ’ το πρωί τις κιθάρες του Django

Βρέθηκα χθες βράδυ στον Ιανό σε μια ας πούμε παράσταση απ’ αυτές που συνηθίζονται στο συγκεκριμένο μαγαζί. Ήταν ο Ανδρέου, η Γ. Νέγκα και συμμετείχε για λίγο και ο Λειβαδάς. Ξεκαθαρίζω ότι πήγα χωρίς να το έχω σκεφτεί ιδιαίτερα και άρα χωρίς να έχω κάποια προδιάθεση είτε θετική είτε αρνητική. Περίπου στο μέσο του προγράμματος και ενώ κοιτούσα την τραγουδίστρια, κατάπια σε μια γουλιά όλο το δηλητήριο αυτού του είδους της μουσικής που τα ραδιόφωνα συνηθίζουν να αποκαλούν «έντεχνο». Ας πούμε ότι ξεχωριστά συμπαθώ ή ακόμη και εκτιμώ όλους τους προαναφερθέντες συμμετέχοντες. Ποιό ήταν λοιπόν το πρόβλημα που με οδήγησε σε αυτό το συναίσθημα της περίεργης δυσφορίας που σχεδόν μεταβλήθηκε σε ασφυξία την ώρα που το ποτήρι μου άδειασε;

Η τραγουδίστρια ερμήνευε τα κομμάτια γέρνοντας ελαφρά προς τα πίσω το κεφάλι και σχεδόν έσφιγγε το στόμα και τις γροθιές της. Σε κάθε τραγούδι έκλεινε τα μάτια και με συσπάσεις του προσώπου φρόντιζε να μας υπενθυμίζει τη σημασία του κομματιού. Σε κάθε τραγούδι. Ε λοιπόν δεν μπορεί όλα τα τραγούδια να έχουν το ίδιο βάρος. Ούτε μπορούν όλα τα τραγούδια με το ζόρι και επί τούτου να σου μαχαιρώνουν την καρδιά. Η ατμόσφαιρα, το σημαντικότερο έτσι κι αλλιώς ζητούμενο σε κάθε παράσταση, μουσική ή όχι, δεν κερδίζεται εκ των προτέρων από τα ονόματα των συμμετεχόντων ή την όποια αξία των τραγουδιών. Πρέπει να δημιουργηθεί εκείνη τη στιγμή, από τα λόγια, την κίνηση, την μουσική.

Ομολογώ ότι δεν είχα προετοιμαστεί κατάλληλα για μια τέτοια βραδιά. Αμέσως πριν άκουγα στα ακουστικά την Fitzgerald παρέα με τον παλιό Armstrong. Λέγοντας φυσικά αυτό, δεν προσπαθώ να κάνω κάποια ηλίθια σύγκριση. Η Νέγκα έχει ωραία φωνή και ερμηνεύει μια χαρά τα τραγούδια. Ο Ανδρέου έχει γράψει μια χαρά τραγούδια. Άρα ποιό είναι το πρόβλημα; Ότι όλη η βραδιά είχε μια περίεργη κρούστα ή μια επιβεβλημένη και εξουθενωτική μαγεία. Δηλαδή το χέρι της τραγουδίστριας, μονίμως ακουμπισμένο στην καρδιά, αποδείκνυε τελικά το εντελώς αντίθετο απ’ αυτό που επεδίωκε. Τίποτα δεν άγγιζε εκείνο το τόσο βασικό και πολύπαθο σημείο του σώματος.

Με άλλα λόγια, τα τραγούδια που παρουσίαζαν ήταν πολύ «βαριά» κι έτσι έπρεπε όλοι να νιώθουμε μαγεμένοι εξαρχής. Μάλιστα ο κλασικός κύριος που μιλάει πριν απ’ όλες αυτές τις παραστάσεις χαρακτήρισε μυσταγωγία αυτό που θα ακολουθούσε. Κι όμως το γεγονός ότι πρόκειται για πιάνο φωνή, δε σημαίνει καθόλου πως μιλάμε για κάτι μαγικό ή για κάποια σπουδαία μουσική δωματίου. Ο Χατζιδάκις απαιτούσε πλήρη ησυχία, αλλά αν συμμορφωνόσουν ίσως αν ήσουν προσεχτικός να έπιανες και τους πιο μακρινούς ψίθυρους, αυτούς που μεταμορφωμένους σε στάλες της βροχής θα σκότωναν και πάλι το καλοκαίρι. Τώρα όμως αυτή «η μυσταγωγία» δεν είχε τίποτε το μυστικό ή κρυμμένο. Όλα βρίσκονταν στην αβάσταχτη επιφάνεια μιας πόζας που ήθελε να παριστάνει το απροσμέτρητο βάθος. Η αλήθεια είναι ότι οι καλλιτέχνες παρουσίαζαν μια ωραία παράσταση με ωραία τραγούδια. Ήθελαν όμως να μας πείσουν ότι κάνουν κάτι παραπάνω, ότι αναμετρώνται ας πούμε με τέρατα και βαθιές πληγές. Ή μάλλον για να είμαι ειλικρινής, οι καλλιτέχνες είχαν προαποφασίσει για λογαριασμό μας την αξία αυτού που παρουσίαζαν.

Έτσι φτάνουμε στο σημείο όπου η καλή ερμηνεύτρια αποφασίζει να πει το «καίγομαι» του Ξαρχάκου. Στο συγκεκριμένο τραγούδι όμως, λέγονται, χωρίς καμία υπερβολή, μερικά από τα πιο επικίνδυνα λόγια, που ακούστηκαν ποτέ από ελληνικό στόμα. Οι λέξεις του Γκάτσου είναι (ας μου επιτραπεί ο όρος) σπαραχτικές. Πώς όμως θα μπορέσω να ακούσω αυτές τις, σχεδόν κυριολεκτικά, αιχμηρές νότες, όταν τους δίνεται ακριβώς η ίδια (πολύ μεγάλη, αλλά ίδια) βαρύτητα με όλα τα προηγούμενα τραγούδια; Αφού δε γίνεται καμία διάκριση, το αποτέλεσμα είναι όλα τα κομμάτια να εξισωθούν σε μια βαρετή, εντελώς ίσια γραμμή. Εμείς πάλι, από παλιά έχουμε δηλώσει την υποταγή μας στις καμπύλες.

Σε μια παλιότερη ταινία η υπέροχη Julie Delpy κάνει μια μίμηση της Nina Simone. Σ’ ένα live δίσκο της Fitzgerald, ακούγονται συνεχώς πειράγματα και αστεία. Άραγε τα τραγούδια τους είναι ελαφριά ή στερούνται επαφής με τα πραγματικά αδιόρθωτα τραύματα της ενήλικης ζωής; Γιατί δεν είναι αυτές οι κυρίες σοβαροφανείς; Δεν είναι καλλιτεχνικές φύσεις;

Μήπως είναι πολύ βαρύς ο σταυρός του καλλιτέχνη και κάποιοι νομίζουν ότι πρέπει αν τον κουβαλάς να δείχνεις τα σημάδια του στους ώμους;

Στη βραδιά, περισσότερο κι απ’ τη θέα της τραγουδίστριας που από ένα σημείο και έπειτα μου φάνηκε πως ακκιζόταν, με ενόχλησε αυτό που συνέβαινε τριγύρω. Ένα μεγάλο μέρος του κοινού προερχόταν απ’ αυτό που λέμε σινάφι. Ραδιοφωνικοί παραγωγοί, στιχουργοί, τραγουδιστές, όλοι εξαιρετικοί στον τομέα τους. Κι όμως όλοι αυτοί μαζί στην ίδια αίθουσα να ανταλλάσσουν χαιρετισμούς και χειροκροτήματα χάριζαν στο χώρο μια άρρωστη ατμόσφαιρα. Σαν μια παρέα που χαριεντίζεται μπροστά σε αγνώστους που δεν μπορούν να πιάσουν το αστείο ή μάλλον στη συγκεκριμένη περίπτωση το μεγαλείο.

Στο τέλος βγήκα έξω και βάλθηκα να ψάχνω στο παλτό τ’ ακουστικά. Έβαλα την ένταση τόσο δυνατά, ώστε να υπάρχουν πάνω από 50% πιθανότητες να πάθω μόνιμη βλάβη και περπάτησα χωρίς λόγο για κανένα πεντάλεπτο. Συνήλθα με τρομπέτες και γυναικείες φωνές σαν αγκαλιές.

Advertisements

23 Σχόλια

Filed under ασυναρτησίες

23 responses to “πώς να λες έντεχνο (μέρος α’)

  1. στην ψυχή μου μιλήσατε βυτίο

  2. κλαπ κλαπ κλαπ!

    _______________________
    Λείπω από την Ελλάδα εδώ και 8 (αισίως) χρόνια. Τα πρώτα χρόνια, κάθε φορά που επέστρεφα στην πατρίδα, φρόντιζα να έχω κλείσει βραδιές σε τέτοιους χώρους πριν καν κλείσω τα αεροπορικά εισιτήρια.
    Μάλιστα σε μία περίπτωση, είχα κατέβει επί τούτου για μια τέτοια παράσταση (προσώπου το οποίο εξακολουθώ να εκτιμώ βαθεια, ακριβώς επειδή δεν δεν έχει γίνει «έτσι». Το μόνο τέτοιο πρόσωπο που εκτιμώ πια).

    Από την στιγμή που συνειδητοποίησα ότι το να είσαι «έντεχνος» έγινε επάγγελμα, κι ακόμα χειρότερα, εμπορέυσιμο είδος, μου κόπηκε η όρεξη.
    Και το συνειδητοποίησα όταν έτυχε να ακούσω για τρίτη συνεχόμενη φορά τα ίδια αστεία και τις ίδιες ιστορίες σε παράσταση του ιδίου καλλιτέχνη (άλλου από αυτόν που εννοώ παραπάνω).

    Να το πω με μια λέξη, ξενέρωσα -πολύ άσχημα.

    Και δεν ξαναπήγα.

    [Θα είχα να πω κι άλλα πολλά, για το απαίδευτο κοινό, για τους «κοσμικούς» του συναφιού που αναφέρεις κι εσύ, για τους μαγαζάτορες, τους «μαιτρ», τα τραπέζια, τα παρελκόμενα, τις τιμές, το ύφος, τις γούνες, το μαλλί κομμωτηρίου και τις παγιέτες -αλλά «πώς να κρυφτείς απ’τα παιδιά», τραγουδισμένο με πάθος και πάντα σφαλιστά βλέφαρα και έκφραση λες και σε μαχαιρώνουν.

    Δούλεμα χοντρό, ξενέρα, φτήνια.

    Όχι άλλο Νταλάρα, Πάριο κι Αλεξίου, λέμε! Άει σιχτίρ!].

  3. Τόσο εύστοχο, τόσο ακριβές, τόσο πλήρες.
    Κείμενο αναφοράς. Διάνα!

  4. @ κ. Μοίρη,
    με έχετε φτιάξει από το μεσημέρι με τις ασπρόμαυρες γυναίκες και το saint germain.
    ξεπέρασα τη μουρμούρα μου και κρυφοκοιτάζω τιμές για αεροπορικά.

    @ καλή μου κροτ,
    να πω ότι εκτιμώ παραπάνω από ένα πρόσωπα και όλως τυχαίως όλα κρατάνε μεγάλες αποστάσεις απ’ τη λέξη έντεχνο, για να μην πω ότι και η πόζα ως στάση ζωής τους είναι αν όχι άγνωστη, σίγουρα μακρινή. Όσο για αυτά που αναφέρεις μέσα στην παρένθεση, ειλικρινά με βγάζουν νοκ άουτ. Γι’ αυτό και έχω καταλήξει σχετικά μίζερος, αφού η έξοδος σε μαγαζί με live έχει καταντήσει γολγοθάς. Δηλαδή πώς να το κάνουμε, δεν μπορώ να ακούσω μουσική στριμωγμένος απ’ την καρέκλα του από πίσω.

    @ aerosol,
    είστε λίγο υπερβολικός αλλά και έτσι κι αλλιώς ευχαριστώ.

  5. Παράθεμα: MEN 24 - Κ.Κ.Μοίρης » exodus

  6. Σελιτσανος

    Πάνε οι εποχές που η Μοσχολιού τραγουδούσε με ασύσπαστο πρόσωπο,κάνοντας σε να προσέχεις το τραγούδι ή που ο Ζαμπέτας εμφανιζόταν με τα σώβρακα,επειδή το κορίτσι της γκαρνταρόμπας είχε μπερδευτεί με τα παντελόνια.Τώρα ζούμε την εποχή του Χατζηγιάννη.Μπαγιατίλα και αντισηπτικό.
    Με τον Ανδρέου την έχω πατήσει κι εγώ.Αλλά και μ΄άλλα,πιο τρανταχτά,ονόματα.Έχω φτάσει να συμπαθώ τον Ζουγανέλη-μ΄όλη τη σαχλαμάρα του!
    Όμως να μην ξεχνάμε ότι πάντα φταίει και το εκάστοτε κοινό.Το οποίο,ανάλογα με τις ανάγκες του,οδηγεί τον καλλιτέχνη και σε ανάλογες συμπεριφορές.

  7. Αγαπητό Βυτίο.
    Εδώ Σούλα Φρίκη.
    Αν κιο δεν κατέω τις εγγλέζες φωνές που αναφέρεις, έχω να σου πω, εσένα και στους από κάτω, ότι μ΄ όλη την καλοπέραση που χαϊκλίζονται οι τραγουδιάρηδες εκεί στην αθήνα, πρέπει να ρίξουν πολύ μουσαντέ για να βγάλουν πόνο οριτζινάλε στην πίστα. Κι όταν η πίστα δεν είναι σε κανά καφέ αρντάν, αλλά σε χώρο πολιτιστίκ και αργοπίνω τσάι κευλάνης με το ένα το πόδι όρθιο σαν το πελεκάνο, καλύτερα να κάνουν γαργάρες με ξυλόπροκες να γίνει τελείως καραγκιοζιά η σύναξις. Κατα τ’ άλλα, λαικό, σπαραγμός, ερμηνείες, η ψυχή της μάνας τους κιο λοιπές μορφές στο καναβάτσο μόνο σε ξεχασμένα απ το θεό μέρη θα βρείτε κι όχι εκεί που μεγάλα κεφάλια στολίζονται με κουλτουριάρικες καδένες.

  8. Εξαιρετικό.
    Τα σκυλάδικα της εθνικής είναι πιο έντιμα, σαφώς.
    Εκεί, ούτε καθημερινά μασκαρέματα, ούτε τεχνικές παραλλαγής.
    Στο δόξα πατρί, με τη μία.
    Και αυθεντικά.

  9. @ xasodiki,
    την έχεις πατήσει κι εσύ ε;

    @ Σελιτσάνε,
    «Μπαγιατίλα και αντισηπτικό» ωραιότατο. Για το Ζουγανέλη βρισκόμαστε στο ίδιο ακριβώς σημείο και νομίζω μάλιστα ότι έχει βελτιώσει το χιούμορ του και πλέον κερδίζει συμπάθειες γιατί δεν προσποιείται.
    Ως προς το κοινό, ναι να συμφωνήσουμε και σε αυτό. Αυτό το καταραμένο κοινό πάει και γεμίζει τις συναυλίες που ο Αντωνάκης ο Ρέμος και ο Κότσιρας (έλεος) τραγουδάνε Θεοδωράκη. Θα επανέλθω όμως, για να μη γκρινιάζω κιόλας.

    @ Αγαπητή Σούλα Φρίκη,
    εδώ βυτίο. Πόνο οριτζινάλε από καλλιτέχνες που την περισσότερη ώρα στη σκηνή κρατάνε τα μάτια τους κλειστά, δεν περιμένω. Όμως αδικούν τους εαυτούς τους όμως με το να παλεύουν να δείξουν πράγματα που δεν είναι. Στο βλογ σου αυτή τη στιγμή μας κλείνει το μάτι βιντεάκι που έχει πολλά να πει περί πάθους. Προς το παρόν μου αρκεί.
    (Προσωπικά μπουζούκι και χάος και πάθος και ψευτομαγκιά και αλητεία και και και.. είδα για τελευταία φορά στο Στορκ, εθνική οδός Κομοτηνή Αλεξανδρούπολη.)

  10. gasireu

    αχ, δίκαια…
    Ella και πάλι… τι σταυρό κουβαλάτε και ‘σεις!

  11. @ Καπετάνισσα,
    καταλήγουμε να αποζητούμε απλώς το μέρος που δεν τρίβουμε ο ένας στα μούτρα του άλλου τις τεχνικές παραλλαγής. Η αυθεντικότητα παραμένει το ζητούμενο.

  12. stixakias

    Δεν είστε μόνος σας.

    Θα χρησιμοποιήσω τον όρο «εντεχνίλα» για να προσδιορίσω αυτό που περιγράφετε.

    Όντως αγαπητέ, μάς έχει φάει η εντεχνίλα.
    Τόσο το μέγεθος της προσποίησης πια, που μόνο σαν παρωδία αν τις δει κανείς τις αντέχει αυτές τις παραστάσεις.

    Σας νιώθω δε φαντάζεστε πόσο!

  13. Δεν είναι μίζερος όποιος είναι ειλικρινής με τον εαυτό του και επιλέγει να περνάει καλά. Είναι απλά νορμάλ!

    Και, αχ! Είμαστε πολλοί τελικά, αδέρφια!

  14. van :.

    πιο μεγάλα γράμματα να κάνεις απ’ την άλλη φορά παρακαλώ πολύ!! 🙂

  15. @ stixakia,
    η εντεχνίλα μοιάζει σωστός όρος, αφού εμπεριέζει αυτή την αίσθηση, σα να αναπνέεις δύσκολα σε μια ιδιαίτερα πνιγηρή ατμόσφαιρα.

    @ κροτ,
    μήπως υπάρχουν και μαγαζιά για όλους όσους μοιράζονται τέτοιου είδους ενστάσεις; χλομό μάλλον.
    Δε μπορούμε όμως να καθόμαστε και μες στο σπίτι.

    @ van,
    λαμβάνω σοβαρά υπόψη μου την παρατήρησή σας, λέμε τώρα.
    (αλλά και σεις μπορείτε πάντα να πατήσετε αυτό το αναθεματισμένο control και + και να κάνετε δουλειά σας).

  16. Σας θαυμάζω. Είπατε όλα αυτά που θα ήθελα να πω κι εγώ και το κάνατε χωρίς κανένα μπινελίκι!

  17. @ master kopoloso
    μα τι νομίζετε ότι έκανα αυτό το πεντάλεπτο που περπατούσα;
    πάντως κάτι τουρίστες στο Σύνταγμα με κοιτούσαν περίεργα.

    αλλά έχω σχέδιο. απέθαντα στη μπουάτ.

  18. Εντελώς to the point, που λέμε στο χωριό… Μα εντελώς.

    Αν θέλεις, δες και αυτό που ανακάλυψα μόλις.

    «…ντρέπομαι όταν πολλές φορές συνειδητοποιώ ότι ταυτίζομαι περισσότερο με ένα αγγλικό ποπ κομμάτι , παρά με ένα σύγχρονο ελληνικό. Η Ελλάδα πνίγεται στην εντεχνίλα. Σε τραγούδια που έχουν στίχους με λέξεις όπως Ισμήνη, καθρέφτης, χαντρούλα,ασβέστης,Παναγιά κ.α. Δεν μπορώ άλλο να ακούω την Παναγιά σε τραγούδια. Πρέπει πλέον να την αφήσουνε ήσυχη. Αυτά τα έγραφε ο Γκάτσος πριν από τριάντα χρόνια. Θέλω να γίνει λίγη φασαρία επιτέλους. Έστω και για λίγο. Πρέπει πλέον να καταλάβουνε ότι δεν υπάρχει φτηνή ποπ και ακριβό έντεχνο.»
    Μαριανίνα Κριεζή

  19. @ Niemandsrose,
    πολύ ωραία τα λέει η Κριεζή. Υπάρχουν κάποιες λέξεις που είναι πια τόσο εύκολς; τόσο αναμενόμενες. Αλλά ας πούμε τη λέξη Παναγιά (και κάποιες άλλες) πώς τη χρησιμοποιούν; Είναι μέσα στη ζωή τους; Είναι λέξη σημερινή;
    Προσωπικά το πρόβλημά μου είναι ακριβώς όπως το περιγράφει η Κριεζή. Δεν μπορώ να ταυτίζομαι μόνο με λέξεις τραγουδισμένες σε άλλες γλώσσες. Αλλά τελευταία όλο αυτό συμβαίνει.

    υγ. το σχόλιο σου βγήκε δύο φορές. θα σβήσω το ένα οκ?

  20. van :.

    Μόλις μου άνοιξες νέους ορίζοντες στο περιηγητικό μπλογκοσφαιρικό ξεστράβωμα! καταπληκτικό!
    Όσο για τη λέξη «εντεχνίλα», πράγματι βγάζει αυτή την εσάνς αποπνικτικής κουλτουρέ ατμόσφαιρας. Πολύ εύστοχο.
    Ένα έχω να πω: back to the roots. Η πιο ειλικρινής κατάθεση ψυχής. Ο κόσμος που χωράνε και οι παναγιές και οι πάπιες και οι πέρδικες και οι βάρκες και και, χωρίς να ακούγεται γελοίο ή ξένο ή τελοσπάντων επιτηδευμένο.

  21. @ van,
    back to the roots ε; αυτό λίγο πολύ έχει συμβεί ήδη. Σχήματα και γκρουπάκια πειράζουν παραδοσιακά κομμάτια, ακούμε ολοένα περισσότερο παλιές μουσικές από άλλες χώρες. Βαθαίνουν τα ακούσματα, πάνε πίσω και αναζητούν την ψυχικό δεσμό με το παρελθόν και καλά κάνουνε. Όμως δεν παύει το σήμερα να είναι σήμερα και τ’ αυτιά μας δεν γίνεται να ζήσουν μόνο με ήχους της υπαίθρου ή τεσπα μελωδίες που παραπέμπουν σε τρόπους και εικόνες του παλιού καιρού. Πχ. είμαι απελπισμένος, είμαι χαρούμενος, είμαι εξεγερμένος (χαχα λέμε τώρα), είμαι ερωτευμένος, είμαι μπερδεμένος σήμερα. Για ό,τι συμβαίνει σήμερα. Δεν μπορούμε να ζούμε μόνο με τα λόγια του Χατζιδάκι, του Αηδονίδη, των δημοτικών κλπ Θέλω ν’ ακούσω τα λόγια του διπλανού μου στο λεωφορείο, στο δρόμο, στο φανάρι.
    πολυλογώ.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s