οι χαμένες λέξεις

Ο Αρανίτσης έγραφε το Νοέμβρη του 2005, «χιλιάδες λέξεων έχουν σε τέτοιο βαθμό στερηθεί οιουδήποτε νοήματος ώστε θα ήλπιζε κανείς ότι οι περιστάσεις θα σάρωναν τα τσόφλια τους πριν η δυσλεξία αρχίσει να παίρνει κεφάλια» (γι’ αυτούς που γράφουν το ε σαν 3).

Τώρα φτάνει ένα κεντρικό δελτίο ειδήσεων για να δεις ομιλητές που ανοιγοκλείνουν τα στόματα χωρίς να βγαίνει η παραμικρή λέξη. Οι φράσεις μοιάζουν να έχασαν τη σημασία τους, αν όχι και αυτόν ακόμη τον ήχο τους. Ακριβώς όπως όταν ήμαστε μικροί και επαναλαμβάναμε την ίδια λέξη δεκάδες φορές πολύ γρήγορα. Στο τέλος έμοιαζε σαν άγνωστη, αυτή η ίδια λέξη που επί κάμποσα λεπτά ταλαιπωρούσε τη γλώσσα μας. Περίπου σα να λες στο διηνεκές αγάπηαγάπηαγάπηαγάπηαγάπηαγάπηαγάπη.

Σα να μην έφταναν οι έτσι κι αλλιώς ατελείωτες αντιφάσεις της συναναστροφής και των εσωτερικών εκρήξεων του καθενός, έχουμε τώρα να αντιμετωπίσουμε και ένα καταιγισμό λέξεων που απέχουν χιλιόμετρα από τις αρχικές σημασίες τους. Τα παιδιά μεγαλώνουν με «τρυφερά» τυρρανικές και ακραία επεμβατικές μητέρες, οι οποίες μέχρι τα 16 δεν σταματούν ποτέ τα κηρύγματα περί τιμιότητας και αξιοπρέπειας. Αμέσως μετά αρχίζουν τις πρώτες προσπάθειες τακτοποίησης και γενικότερης συνέτισης με ατάκες του στιλ: «με το σταυρό στο χέρι δεν πας πουθενά» και «έχουμε ένα γνωστό που..». Το παιδί σε πλήρη σύγχυση, πασχίζει ν’ αντιληφθεί πώς συμβαδίζουν οι νέες επιταγές της μαμάς με τις παλιότερες κορώνες περί τιμιότητας και περηφάνιας. Εύλογα αναρωτιέται για το βαθύτερο νόημα λέξεων όπως αφέλεια, άξιος, συνεπής, κλέφτης και πάει λέγοντας.

Η γελοιοποίηση και πλήρης απαξίωση του λεξιλογίου συνεχίζεται με γοργούς ρυθμούς, μέσα από συνεντεύξεις μοντέλων και δηλώσεις πανέμορφων πρωταγωνιστών που μπροστά στο νυσταγμένο κοινό ξεδιπλώνουν το προσωπικό τους δράμα: «το μεγαλύτερο ελάττωμά μου είναι η ειλικρίνεια», «είμαι γενικά πολύ ευαίσθητος άνθρωπος», «το καινούριο cd είναι πραγματικά μια κατάθεση ψυχής».

Με βάση τα παραπάνω δε νομίζω ότι θα πρέπει να μας κακοφανεί το ενδεχόμενο μιας πλήρους κατάργησης βαρύγδουπων λέξεων όπως ο όρος ψυχή. Επίσης αρχίζω να υποψιάζομαι ότι δίπλα στο λήμμα ειλικρίνεια ο συγγραφέας θα έπρεπε να σημειώνει: «η ικανότητα να προσποιείται κανείς περιπαθώς μπροστά στο φακό» ή ίσως «η ικανότητα να μην ντρέπεσαι για τίποτα». Συνεχίζω νοηματοδοτώντας την ευαισθησία ως τον ελάχιστο αναγκαίο χρόνο που απαιτείται για να κλάψει κανείς σε απευθείας μετάδοση και τη δημοκρατία ως το σύστημα που παρέχει την –πραγματικά εκπληκτική- δυνατότητα να αποφασίσεις μέσω sms για τον επόμενο υποψήφιο προς αποχώρηση. Η δε ανθρωπιά μεταφράζεται ως η ετοιμότητα να τηλεφωνήσεις στον αποψινό τηλεμαραθώνιο, προκειμένου να χαρίσεις μεγαλόψυχα τα αποφάγια σου σε διάφορα περίεργα και βρώμικα ανθρωπάκια.

Μιλάμε ολοφάνερα για τον κόσμο της βασιλευόμενης μετωνυμίας, ένα κόσμο στον οποίο θα έπρεπε να απαγορεύεται η εκφορά της λέξης ρήξη από ευαίσθητους (να το πάλι) αριστερούς ψηφοφόρους που αγάπησαν με πάθος το Χρηματιστήριο. Αντίθετα η χρησιμοποίηση της λέξης-καρμανιόλα, επανάσταση, θα πρέπει να επιτρέπεται μόνο σε ελάχιστες περιπτώσεις, όπως ας πούμε αν ανακαλυφθεί το εμβόλιο για τον καρκίνο. Έτσι θα αποφύγουμε δυσάρεστά ανέκδοτα, όπως το χτεσινό σποτάκι σε ραδιοφωνικό σταθμό, όπου ανάμεσα στα, φερόμενα ως, τραγούδια του Χατζηγιάννη και του Πλιάτσικα ακούστηκε μια παλλόμενη φωνή να απαγγέλει για λογαριασμό αριστερής φοιτητικής παράταξης κάτι σαν «για να στείλουμε ένα ισχυρό αντικυβερνητικό μήνυμα».

Συνεπώς αυτό που θα μπορούσαμε να κάνουμε από ελάχιστο σεβασμό στις λέξεις, είναι να ξεχάσουμε τις τρέχουσες σημασίες και να πάψουμε για κάποιο διάστημα να μιλάμε αυτήν την αλλοπρόσαλλη γλώσσα. Σύμφωνα και φωνήεντα πεταμένα σε προτάσεις, ρήματα και ουσιαστικά, κακομεταχειρισμένα από αμετροεπή πλάσματα, ζητούν δικαίωση σε παιδικά στόματα ή σε προτάσεις που για μια φορά εννοούν αυτά που λένε.

Γράφει παρακάτω ο Αρανίτσης: «Εκφυλισμένες από τον πληθωρισμό, οι λέξεις απαιτούν να είμαστε αν μη τι άλλο δυσλεκτικοί … Σήμερα, η εκπομπή του Γιάννη Πρετεντέρη, κυριολεκτικά η πιο politically correct εκπομπή της ελληνικής τηλεόρασης, τιτλοφορείται «Ανατροπή»!».

Advertisements

6 Σχόλια

Filed under διάφορα

6 responses to “οι χαμένες λέξεις

  1. Πόσο δίκιο έχεις.
    Σαν να έχουν γίνει οι λέξεις πλαστικές και να πρέπει να τις ξαναφτιάξουμε από ένα φυσικό υλικό.
    Ακούω έναν εκφωνητή ραδιοσταθμού να αποκαλεί τους ακροατές σε καθε εκπομπή «ψυχές μου» και αηδιάζω. Μιλάω από μέσα μου, αφού αλλάξω σταθμό «με ποιο δικαίωμα ρε άνθρωπε με αποκαλείς ψυχή σου; με ξέρεις; Πως χρησιμοποιείς μια φράση πολύτιμη έτσι για πλάκα, για μια προσφώνηση; στον αέρα;»
    ΥΓ
    Είναι εντυπωσιακή η σύμπτωση (άλλη μία) ότι σήμερα το πρωί καθώς πήγαινα στην δουλειά σκεφτόμουν να γράψω κάτι για τις «πεθαμένες» λέξεις.

  2. Ανατροπή με Πλιάτσικα

    τι πεθαμένες….ashes to ashes έγιναν…

  3. @ padrazo,
    μα καλά ψυχές μου; συνηθισμένη τακτική αυτή η με το ζόρι οικειότητα, η επιτηδευμένη ευαισθησία. ευτυχώς δεν τον έχω πετύχει ποτέ.
    να γράψεις όμως για τις πεθαμένες λέξεις, ήταν άλλη μια ωραία σύμπτωση.
    πάντως μας έχουν(με) τρελάνει με την τηλεοπτική γλώσσα και τα αλλοπρόσαλλα νοήματα.

    @ κ. Μοίρη το θυμάστε αυτό ; γεια στο πληκτρολόγιό τους.

  4. Πολύ εύστοχες οι παρατηρήσεις σου.. Χαίρομαι πραγματικά να ανακαλύπτω τέτοια blogs και σού βάζω μόνιμο λίνκ στη ..δεξιά πλευρά μου!

  5. Novalis

    Πάντως αυτό που λες για τις νουθεσίες, από την μια μεριά, περί τιμιότητας, και από την άλλη, περί βολέματος, κατάφερα να το εκλογικεύσω κάπως αργά: τις εντολές δεν πρέπει να τις διαβάζουμε κατά γράμμα, αλλά μεταφορικά. «Ναι, μεν αλλά». Πόσω μάλλον σ’ αυτόν εδώ τον τόπο. Μην ξεχνάμε πως τα πράγματα είναι υπό συνεχή διαπραγμάτευση κι ανακάλυψη.

  6. @ sofistis ευχαριστώ για το link, να ‘σαι καλά.

    @ novalis συμφωνώ με το «ναι μεν αλλά», αλλά αυτά τα πήγαινε – έλα μπορεί να σε τρελάνουν. Ο καθωσπρεπισμός κι η επιφανειακή ευθιξία που μας δέρνει απ’ τη μια και η μοβόρικη πραγματικότητα απ’ την άλλη. Εκκρεμές που παίζει με τις σημασίες και τις έννοιες έχω καταντήσει. χεχε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s