το αστικό τοπίο και άλλα ξεχασμένα τραγούδια

Αυτή η πόλη, όπως κάθε πόλη, είναι αναπόφευκτα το τοπίο που θα φιλοξενήσει κάθε μας στιγμή. Έρωτες, φιλιά, νεύρα, βόλτες και άδοξα φινάλε. Το ότι σ’ αυτό το τοπίο καταφέρνουμε και σκαρώνουμε ακόμη φευγάτες ιστορίες και μελαγχολικά παραμύθια είναι πραγματικά περίεργο. Το σκηνικό μας χάσκει από παντού.

Πού είδαμε αυτές τις πολυκατοικίες; Από πού ξεπατικώσαμε αυτά τα ανόητα, ασφυκτικά σπίτια; Ποιόν κανόνα ακολουθήσαμε και τώρα ξεμείναμε εδώ, αγκαλιασμένοι με την ασφυξία; Η απληστία, η αδιαφορία και μερικοί τόνοι τσιμέντο είναι τα συστατικά της δικής μας, προσωπικής φυλακής.

Σπίτια που μοιάζουν περισσότερο με κελιά, ανύπαρκτοι δημόσιοι χώροι και ελάχιστες λεμονιές ή ελιές συνιστούν τον ασφυκτικό κλοιό που αγκαλιάζει τα κρεβάτια μας. Το μάτι αδυνατεί να βρει μεγάλες αποστάσεις, ίσως γι’ αυτό γυρεύουμε την υπερβολή παντού, εκτός από τον ορίζοντα. Οι δρόμοι κόβονται από άλλους διαγώνιους και κάθετους, πολυώροφα θηρία ξεπηδούν από το πουθενά, τα δε αυτοκίνητα, αφού κατέλαβαν και το τελευταίο πεζοδρόμιο, εισβάλλουν, σκαρφαλώνοντας πάνω σε πλατείες, εισόδους και κάδους απορριμμάτων.

Οι πλατείες τα τελευταία χρόνια γκρεμίστηκαν και ξαναφτιάχτηκαν και σχεδόν σε όλες, το αποτέλεσμα της ανάπλασης ήταν να μειωθεί δραστικά ο χρόνος παραμονής σ’ αυτές. Τα ανά τετραετία έργα συνήθως αποτρέπουν τους πολίτες από το να απολαμβάνουν τους δημόσιους χώρους. Με δυο σιδερένια παγκάκια, ένα σιντριβάνι και το απαραίτητο γκαζόν επιχειρείται η -τηλεοπτικής αισθητικής- οπτική και μόνο αναβάθμιση του χώρου. Όμως τα πλατάνια (σε κάποιες πόλεις) ή τα άλλα δέντρα που υπήρχαν κάποια χρόνια πριν στις πλατείες, έκρυβαν κάτω απ’ τις φυλλωσιές διπλό νόημα. Προσέφεραν την ομορφιά, αλλά το κυριότερο σκιά και άρα δροσιά, ώστε ο κουρασμένος ή τεμπέλης διαβάτης ν’ αναπολήσει με όλη του την άνεση τα χτεσινά ή μελλοντικά του κατορθώματα. Τώρα αν μεταγλωττίσουμε τα αλαμπουρνέζικα της απέναντι πλατείας, εύκολα θ’ αναγνωρίσουμε την αμηχανία του περαστικού που θέλησε να διακόψει για λίγο το πέρασμά του. Δεν έχει τόπο να σταθείς, πόσο μάλλον να βολευτείς ή ν’ ανασάνεις.

Το νόημα είναι να περάσεις γρήγορα, να μην απασχολήσεις ιδιαίτερα το βλέμμα σου, ώστε να είναι ξεκούραστο να περιπλανηθεί στις βιτρίνες της αγοράς. Ο χώρος είναι δημόσιος, αλλά δεν είναι των πολιτών. Αυτοί έχουν να διαλέξουν ανάμεσα σε εκατοντάδες καφέ και εμπορικά καταστήματα, αφού δεν επιτρέπεται πλέον να στέκεται κάποιος δωρεάν, πόσο μάλλον να χάνει το χρόνο του μη καταναλώνοντας. Η σχέση αρχιτεκτονικής κι εξουσίας είναι προφανής και ο τελικός στόχος μοιάζει να είναι η κατάργηση του δημόσιου χώρου. Όλα είναι περάσματα, εν δυνάμει χώροι προβολής διαφημίσεων και κρύα, αδιάφορα τοπία.

Στις επιστροφές από (τα ελάχιστα είναι η αλήθεια) ταξίδια σε πόλεις του εξωτερικού, η αίσθηση που μου μένει είναι μια απορία γι’ αυτή την ομαδική εθελούσια είσοδο στην πόλη φυλακή. Το κέντρο πήζει, οι συγκοινωνίες είναι λειψές και τα πεζοδρόμια αστεία. Ο πεζός καλείται να επιδείξει μια μεγάλη ποικιλία μανούβρας, αν όχι ακροβατικών ελιγμών. Καλοί λόγοι όλοι αυτοί, για να εξηγήσουν εν μέρει αυτό το θυμό, το διαρκή εκνευρισμό που συναντάς παντού, σ’ όλες τις συνοικίες του κέντρου. Οι Αθηναίοι δεν έχουν χώρο να περπατήσουν, να παρκάρουν, να πιούν καφέ ή να ξαποστάσουν για δυο λεπτά κι έτσι περιφέρονται με το μάτι να γυαλίζει και το ζωνάρι λυτό, έτοιμοι για καυγά. Παραμένουμε διαρκώς στριμωγμένοι είτε βαδίζουμε, είτε βρισκόμαστε στο λεωφορείο, είτε πίνουμε μπύρα, είτε βιαζόμαστε ανάμεσα σ’ ένα τρελαμένο πλήθος που κι αυτό τρέχει χωρίς να προλαβαίνει έτσι κι αλλιώς να φτάσει πουθενά.

Σουλατσάροντας όμως τα τελευταία μερόνυχτα στους δρόμους του Άμστερνταμ και των Βρυξελλών, σκεφτόμασταν για την Αθήνα μια ολοκληρωτική απαγόρευση της κυκλοφορίας των αυτοκινήτων στο κέντρο. Ταυτόχρονα, φυσικά, μια ραγδαία αύξηση των δρομολόγιων λεωφορείων και των συρμών του μετρό και υπόγεια parking στο τέρμα των διαδρομών. Μέτρα κι αυτά καταδικασμένα, αφού καμιά ανατροπή στη ζωή μας δε μπορεί να έρθει από θεσμικά όργανα και κρατικές ρυθμίσεις.

Η νοοτροπία, βαθειά ριζωμένη πια, κι ο τρόπος ζωής είναι αυτά που ακυρώνουν κάθε υποψία σκέψης για μια πιο ανθρώπινη πόλη. Τεράστιες οικοδομές στη θέση μονοκατοικιών, πιλοτές με έξι (;) εισόδους, ταράτσες δίχως ένα λουλούδι, αυτοκίνητα παρατημένα οπουδήποτε, διαδρομές πέντε λεπτών οπωσδήποτε με το ΙΧ και κόρνες κολλημένες να αντηχούν στην αιωνιότητα είναι τα δικά μας έργα και άνετα συναγωνίζονται τις αηδίες δημάρχων και τοπικών αρχόντων.

Δεν μπορούμε να συνεχίζουμε να παρατάσσουμε την αμηχανία ή την απληστία μας μπροστά στην κατάρρευση του αστικού τοπίου. Ο σχεδόν αναπότρεπτος πνιγμός που απειλεί τα σπίτια και τους δρόμους της πόλης που αγαπήσαμε με τόσο στραβό τρόπο, επιβάλλει να κινηθούμε προς άλλες κατευθύνσεις. Δε θα βρούμε ποτέ τον αέρα ή τη γαλήνη άλλων ευρωπαϊκών αστικών κέντρων, αλλά μπορούμε ν’ αναζητήσουμε την ομορφιά που κρύβεται μες στην ασυδοσία και την παραφροσύνη της Αθήνας. Η άναρχη δόμηση, οι ασύμμετρες συνοικίες και τα αλλοπρόσαλλα κτίρια είναι στο χέρι μας ν’ απελευθερώσουν την τρέλα, την εγγύτητα και την ανθρωπιά που φωλιάζει στις μουσικές των πνιγηρών διαμερισμάτων.

Προέχει βέβαια να μας πει κάποιος ότι οι δρόμοι κι πλατείες μας ανήκουν. Οι αφίσες, οι ταμπέλες και τα μάρμαρα που εξασφαλίζουν την υστεροφημία (χαχα) των δημάρχων είναι φιλοξενούμενοι, εκμεταλλεύονται την προσωρινή μας ανοχή, δεν είναι οι ιδιοκτήτες. Γι’ αυτό σου λέω, ας μιλήσουμε για τους δρόμους μας, ας πούμε για την πόλης μας.

Advertisements

4 Σχόλια

Filed under διάφορα

4 responses to “το αστικό τοπίο και άλλα ξεχασμένα τραγούδια

  1. thanx novalis,
    καλή χρονιά και σε σένα.

  2. Ζηλεύω τόσο πολύ τον τρόπο που γράφεις που στο τέλος θα σταματήσω να σε διαβάζω!
    Απορίες: Έχεις αποπειραθεί να εκδώσεις κείμενά σου; Αν έχεις εκδώσει, θέλω τίτλους τώρα. Αν έχεις αποπειραθεί χωρίς επιτυχια, οι εκδότες είναι μαλάκες. Αν δεν το έχεις κάνει… ΤΙ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙΣ;

    Καλή χρονιά.

  3. Αταίριαστε ευχαριστώ πολύ για τα καλά και υπερβολικά σου λόγια.
    Δεν έχω προσπαθήσει ποτέ να εκδώσω κείμενά μου, είναι η αλήθεια. Ούτε το έχω σκεφτεί σοβαρά.
    Άσε που η έλλειψη υπομονής μου δε μ’αφήνει τίποτα να τελειώσω.
    Τέλος πάντων καλή χρονιά να έχουμε και όλα θα γίνουν το 2008, φτάνει να ‘μαστε καλά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s