τί μου ψιθύρισε ο Αργύρης

Η πικρή αίσθηση που μένει μετά το τέλος του ντοκιμαντέρ για τη ζωή του Αργύρη είναι κάτι αναμενόμενο. Όσο όμως κι αν το προδιαγράψεις, δεν τη γλιτώνεις. Οι εικόνες κι οι λέξεις σε πλησιάζουν κι ο κλοιός είναι ασφυκτικός.

Το Δίστομο απλώνεται σα μια γνώριμη φωτογραφία του ελληνικού τοπίου. Οι γριές, τα κεραμίδια, οι αυλές, οι ξύλινες πόρτες μόνο ξένες δε μοιάζουν. Το Δίστομο είναι το χωριό του Αργύρη, όσο είναι και δικό σου, όσο και δικό μου. Στα δρομάκια του περπατήσαμε μαζί, με μια μπάλα στα πόδια ή τρέχοντας με τα γόνατα μες στις γρατζουνιές και τα βάτα.

Στο χωριό μας λοιπόν, οι γέροι δε χαμογελάνε, τα κορίτσια φοράνε πάντα μαύρα κι ο καλύτερος μας φίλος έζησε ορφανός. Στις 10 Ιουνίου 1944 ξημέρωσε η μέρα που θα έκοβε την ανάσα μας και θα σημάδευε κάθε σκέψη, κάθε βλέμμα μέχρι το τέλος το δικό μας και των επόμενων και πάει λέγοντας. Τη μέρα αυτοί Γερμανοί στρατιώτες ήρθαν στο χωριό μας κι άλλαξαν τη ζωή, όπως μας την έλεγαν χρόνια τώρα.

sparagmos.gifΗ ιστορία είναι η αλήθεια, είναι η αναπαράσταση των γεγονότων. Είναι η ατελείωτη βιβλιογραφία, η επίμονη έρευνα, τα σκληρά ερωτήματα. Η ιστορία είναι η αδερφή ή η θεία του Αργύρη.

Η μια μπαίνει σιγά στο δωμάτιο. Περιγράφει αυτό που θυμάται κι αυτό που θυμάται δεν είναι ανθρώπινο. Μιλάει σήμερα κι είναι χθες. Είναι 10 Ιουνίου 1944 κι εκείνη, 4 χρονών, ακουμπάει τη μάνα της και δεν παίρνει απόκριση. Μιλάει στον πατέρα της κι εκείνος της αντιγυρίζει τη σιωπή. Το μικρό της αδερφάκι έχει το πρόσωπό του στραμμένο στο πάτωμα. Είναι ένα Σάββατο του 1944 κι είναι όλοι τους νεκροί. Τους ταρακουνάει όμως ακόμη, αλλά αυτοί δεν έχουν πια ανάσα να της χαρίσουν. Παραιτείται και τότε και τώρα. Στέκεται με σταυρωμένα χέρια στη μέση ενός άδειου δωματίου. Τα αίματα είναι παντού. Γεμίζουν τα ανύπαρκτα έπιπλα και τα αόρατα χαλιά. Πες μου εσύ αν ξέρεις. Γι’ αυτήν τη γυναίκα σήμερα είναι 1 Νοέμβρη 2007 ή 10 Ιουνίου 1944; Πες μου για σένα τί μέρα είναι σήμερα.

Η άλλη ζει μέσα σ’ ένα δωμάτιο. Δεν έχει σπίτι, οι μέρες της τελειώνουν σε δημόσιους χώρους, νοσοκομεία, ιδρύματα. Μπορεί και χαμογελάει. Δεν τρέχει πια, δεν προσπαθεί να ξεφύγει απ’ το θάνατο. Δεν φοβάται, η απώλεια δεν την καθηλώνει. Η ίδια λέει: «το μυαλό μου σταμάτησε στη σφαγή». Σωστότερο θα ήταν να πούμε ότι η σφαγή σταμάτησε το μυαλό, τη ζωή, τον κόσμο ολόκληρο.

Ιστορία είναι οι τόμοι, τα γεμάτα ράφια κι οι υποσημειώσεις στο κάτω μέρος της σελίδας. Ιστορία είναι ο πατέρας κι η μητέρα του Αργύρη. Οι νύχτες που ο Αργύρης ψάχνει στους τοίχους και στα ποιήματα να βρει, γιατί ξέρει την απάντηση στο ερώτημα τί σημαίνει μοναξιά.

image_maria_pantiska.jpgΌταν με παρασύρει η μουσική, ο Πανδής ή η διαχρονική αλητεία ολοκληρωτικών κυβερνήσεων (δεξιών ή αριστερών), σε ηρωικά παραληρήματα, σκέφτομαι το Δίστομο. Κοιτάζω φωτογραφίες και βλέπω μαύρα ρούχα να μουρμουρίζουν ονόματα. Τρομάζω με όλους όσους ακούω με άνεση να κηρύττουν ότι θα πέθαιναν για τις αρχές, την πίστη ή τις ιδέες τους. Ο Αργύρης και όλοι οι Αργύρηδες, που κάθε μέρα γεννάει ο πολιτισμός μας στο Ιράκ, στην Αφρική και όπου αλλού, δε θα πάψουν να ζητούν δικαίωση για κάθε τίμια και ιδεολόγα σφαίρα που σκίζει τη ζωή και τους αγαπημένους τους. Είμαστε μαζί τους.

«…δε σας αφήσαμε άνιφτους κι άντυτους,

όλο αίματα, τρύπες και χώματα.

Αν μπορείτε ν’ ακούσετε τη σιωπή μας, ακούστε τη,

αδερφοί…δε σας ξεχάσαμε»

Ν. Βρεττάκος – στους εκτελεσμένους του Διστόμου

ΥΓ. (Καιρό τώρα συζητάμε για τις παρελάσεις και τη Ρεπούση, κλεισμένοι όλοι στον αλαζονικό μικρόκοσμο και την «ιδεολογική» μας αγκύλωση. Όμως, νομίζω, κάθε παιδί στα χέρια πρέπει να έχει τους τόμους και τα κατεβατά και στα μάτια το ταξίδι στο Δίστομο και στα Καλάβρυτα. Η συμφιλίωση δεν έρχεται με τη σιωπή, τα πάθη δεν σβήνουν με την άγνοια. Χέστηκα για την πολιτική ορθότητα των στεγνών υπαλλήλων ή την πατριδοκαπηλία των εθνικιστών. Τα παιδιά να περπατήσουν, κρατώντας απ’ το χέρι τον Αργύρη, ανάμεσα στα φαντάσματα του Διστόμου. Να ακούσουν μαρτυρίες, να διαβάσουν χιλιάδες διαφορετικές απόψεις και να χαιρετήσουν όσους έμαθαν να ζουν στη σκιά της απώλειας. Τί νόημα έχει η όποια γνώση, όταν ξεχνάμε ότι αναφέρεται σε ανθρώπους; Ο πόνος των συνανθρώπων είναι η αλήθεια. Όλα τα γεγονότα, τέλεια ή αμφισβητούμενα, πάνω στις πλάτες μας έγιναν. Με λίγα λόγια αν οι μαθητές άκουγαν περισσότερο τις γριές που ήρθαν από τη Σμύρνη, αν μάθαιναν από πρώτο χέρι –προσωπικά κι υποκειμενικά- τη σημασία να χάνεις το σπίτι σου, αλλά και τη σημασία της περιφρόνησης και της άρνησης αυτών που σε υποδέχτηκαν, ίσως να αντιλαμβάνονταν καλύτερα τη λέξη πρόσφυγας. Ίσως τότε ο ρατσισμός, το μίσος, κι η «εθνική υπερηφάνεια» να μην είχαν θέση στη ζωή τους.)

Advertisements

4 Σχόλια

Filed under τα ελάχιστα

4 responses to “τί μου ψιθύρισε ο Αργύρης

  1. Όταν ήμουν μαθητής σχεδόν παρακαλούσα να γίνει πόλεμος για να κάνω ηρωικές πράξεις όπως οι πρόγονοι μου. Το ίδιο διαβλέπω τώρα στο γιο μου.
    Αλλά ο πόλεμος είναι κυρίως «τα Δίστομα» κι αυτό δεν διδάσκεται και τόσο… Αυτοί που πολέμησαν όμως το ξέρουν καλά (όπως για παράδειγμα ο κύριος αυτός εδώ)

    (περιττό να πω ότι έγραψες πάλι ένα πανέμορφο κείμενο)

  2. έχεις δίκιο. παρόλο που σαν παιδιά όλοι το βλέπουμε απ’ την ηρωική πλευρά, τελικά πόλεμος είναι κυρίως τα «Δίστομα».
    το θέμα είναι πώς θα διδαχθούμε από τον πόνο όλων όσων έζησαν στο πετσί τους, τους «ηρωισμούς». σ’ ευχαριστώ ξανά για τα καλά σου λόγια.

  3. διάβασα πράγματα που δεν ήξερα, και το ντοκιμαντέρ επίσης.

    μπράβο.

  4. σ’ ευχαριστώ αγαπητέ ροΐδη,
    το ντοκιμαντέρ, πάντως, είναι πολύ καλό.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s